Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Adhyaya 26Madālasa Names Alarka and Reorients Him Toward Kshatriya Duty

चतुर्थस्य सुतस्याथ चिकीर्षुर्नाम भूमिपः ।

ददर्श तां शुभाचारामीषद्धासां मदालसाम् ।

तामाह राजा हसतीं किञ्चित् कौतूहलान्वितः ॥

caturthasya sutasyātha cikīrṣur nāma bhūmipaḥ / dadarśa tāṃ śubhācārām īṣaddhāsāṃ madālasām / tām āha rājā hasatīṃ kiñcit kautūhalānvitaḥ

अथ राजा चतुर्थस्य पुत्रस्य नाम कर्तुमिच्छन् सदाचारां मदालसां किंचित्स्मितां ददर्श। स कुतूहली सन् तस्या हसन्त्याः प्रति जगाद।

चतुर्थस्यof the fourth
चतुर्थस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootcaturtha (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; genitive ‘of the fourth’
सुतस्यof the son
सुतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय (sequence/then)
चिकीर्षुःwishing to act/do
चिकीर्षुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√kṛ (धातु) + san (सन्) + u (उ-प्रत्यय)
Formइच्छार्थक कृदन्त (चिकीर्षु), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘desiring to do’
नामby name
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनिपात (quotative/‘by name’)
भूमिपःthe king (protector of the earth)
भूमिपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhūmipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भूमेः पः/पालः)
ददर्शsaw
ददर्श:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शुभाचाराम्of good conduct
शुभाचाराम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक) + ācāra (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (शुभः आचारः यस्याः/शुभ-आचारा)
ईषद्धासाम्slightly smiling
ईषद्धासाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootīṣat (अव्यय/उपसर्गार्थ) + hāsa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययपूर्वपद-तत्पुरुषः (ईषत् हासः यस्याः)
मदालसाम्Madālasā
मदालसाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmadālasa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; proper name
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आहsaid to
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ah (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हसतीम्(to her) who was laughing/smiling
हसतीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√has (धातु) + śatṛ (कृत् प्रत्यय)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; participle qualifying ‘tām’
किञ्चित्a little
किञ्चित्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkiṃcit (सर्वनाम/अव्यय)
Formअव्यय (somewhat)
कौतूहलान्वितःendowed with curiosity
कौतूहलान्वितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootkautūhala (प्रातिपदिक) + anvita (प्रातिपदिक/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुष/सम्बन्धार्थ (कौतूहलेन अन्वितः)
Narrator; king prepares to question Madālasa

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Household narrativeNaming riteInquiry and dialogueContrast of viewpoints (king vs. queen)

FAQs

Curiosity becomes the doorway to instruction: the king’s question invites Madālasa to articulate a deeper criterion for naming and for life-goals beyond martial display.

Didactic narrative (upākhyāna) serving Dharma teaching; not a direct Vaṃśa listing here, though situated in a royal family context.

Madālasa’s ‘slight smile’ suggests compassionate irony: she sees the impermanence of worldly labels and is poised to redirect meaning from externals to inner destiny.