Shloka 4

Adhyaya 16Surya's Dynasty

तम् अनुष्ठाय विधिवद् विहायाग्निपरिग्रहम् ।

आत्मन्यात्मानमाधाय निर्द्वन्द्वो निष्परिग्रहः ॥

tam anuṣṭhāya vidhi-vad vihāyāgni-parigraham |

ātmany ātmānam ādhāya nirdvandvo niṣparigrahaḥ ||

तत् सम्यगनुष्ठाय यज्ञाग्निपरिचर्यां परित्यज्यात्मानमात्मनि निधेहि; द्वन्द्वातीतो निरपरिग्रहो भव।

तम्that
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम (refers to the instruction/that path)
अनुष्ठायhaving practiced/performed
अनुष्ठाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootअनु-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), 'having duly practiced/performed'
विधिवत्according to the prescribed rule
विधिवत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootविधिवत् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb): 'according to rule'
विहायhaving abandoned
विहाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-हा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), 'having abandoned'
अग्नि-परिग्रहम्the keeping of (sacred) fires
अग्नि-परिग्रहम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक) + परिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'अग्नेः परिग्रहः' (maintenance/keeping of sacred fires)
आत्मनिin the Self
आत्मनि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
आत्मानम्the self (mind)
आत्मानम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आधायhaving fixed/placed
आधाय:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-धा (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), 'having placed/fixed'
निर्द्वन्द्वःfree from dualities
निर्द्वन्द्वः:
Kartṛ-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (state/quality)
निष्परिग्रहःwithout possessions
निष्परिग्रहः:
Kartṛ-sāmānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootनिष्परिग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
Son instructing his father

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

YogaSaṃnyāsa-ethicNon-attachmentInner absorption (ātma-niṣṭhā)Dvandva-atīta

FAQs

The verse contrasts external ritual maintenance with inner realization: the ethical demand is simplification and non-grasping; the yogic demand is steady abidance in the Self beyond dualities.

Dharma/upadeśa layer: an instructional insertion rather than sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita.

“Abandoning the fires” can be read as shifting from outer sacrificial fire to inner fire of knowledge, where the ‘offering’ is the restless mind into the clarity of ātman.