Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

Uttara’s Resolve and Draupadī’s Identification of Bṛhannadā as Charioteer (विराट पर्व, अध्याय ३४)

युष्माकं विक्रमादद्य मुक्तो5हं स्वस्तिमानिह । तस्माद्‌ भवन्तो मत्स्यानामीश्वरा: सर्व एव हि,आज मैं तुमलोगोंके ही पराक्रमसे यहाँ शत्रुके पंजेसे कुशलपूर्वक छूटकर आया हूँ। अतः तुमलोग मत्स्यदेशके स्वामी ही हो

yuṣmākaṁ vikramād adya mukto ’haṁ svastimān iha | tasmād bhavanto matsyānām īśvarāḥ sarva eva hi ||

युष्माकं विक्रमादद्य मुक्तोऽहं स्वस्तिमानिह । तस्माद् भवन्तो मत्स्यानामीश्वराः सर्व एव हि ॥

युष्माकम्of you (all)
युष्माकम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, षष्ठी, बहुवचन
विक्रमात्from/through (your) valor
विक्रमात्:
अपादान
TypeNoun
Rootविक्रम
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
अद्यtoday/now
अद्य:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootअद्य
मुक्तःfreed/released
मुक्तः:
TypeVerb
Rootमुच्
Formक्त, कर्मणि (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अहम्I
अहम्:
कर्ता
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, प्रथमा, एकवचन
स्वस्तिमान्safe, unharmed
स्वस्तिमान्:
TypeAdjective
Rootस्वस्तिमत्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इहhere
इह:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootइह
तस्मात्therefore
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्-प्रातिपदिकात्)
भवन्तःyou (honored ones)
भवन्तः:
कर्ता
TypePronoun
Rootभवत्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मत्स्यानाम्of the Matsyas
मत्स्यानाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमत्स्य
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
ईश्वराःlords, rulers
ईश्वराः:
TypeNoun
Rootईश्वर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
एवindeed, certainly
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
हिfor, indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि

विराट उवाच

V
Virāṭa (King of Matsya)
M
Matsya (kingdom/people)
E
enemy (unnamed)

Educational Q&A

The verse highlights righteous kingship and ethical gratitude: a ruler should acknowledge merit, honor protectors, and recognize that true sovereignty rests with those who uphold and safeguard the realm through courage and duty.

King Virāṭa, having been rescued from danger by the heroes’ prowess, declares himself safely freed from the enemy’s hold and publicly elevates his rescuers as the true masters/protectors of the Matsya kingdom.