कर्णपर्व — अध्याय ५९
Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces
अभिसंहत्य कौन्तेय पदातिप्रयुतानि च । 'युद्धविषयक श्रेष्ठ बुद्धिका आश्रय लेकर तुम रथयूथपति कर्णपर चढ़ाई करो। रथियोंमें श्रेष्ठ वीर! देखो, समरभूमिमें ये प्रचण्ड तेजस्वी, महाबली एवं मुख्य-मुख्य पाँच सौ रथी आ रहे हैं। इनके साथ ही पाँच हजार हाथी और दस हजार घोड़े हैं। कुन्तीनन्दन! ये सब-के- सब संगठित हो दस लाख पैदल योद्धाओंको साथ ले आ रहे हैं
abhisaṁhatya kaunteya padātiprayutāni ca | yuddhaviṣayakaśreṣṭhabuddhikām āśritya tvaṁ rathayūthapatiṁ karṇeparaṁ caḍhāī karo | rathīnāṁ śreṣṭha vīra paśya samarabhūmau ime pracaṇḍatejasvinaḥ mahābalinaḥ ca mukhya-mukhyāḥ pañcaśataṁ rathinaḥ āyānti | ebhiḥ sārdhaṁ pañcasahasraṁ hastinaḥ daśasahasraṁ aśvāḥ ca | kuntīnandana ete sarve saṅghaṭitāḥ daśalakṣaṁ padātīn saha ānayanti ||
सञ्जय उवाच—कौन्तेय, पदातीन् प्रयुतानि अभिसंहत्य, युद्धविषये श्रेष्ठां बुद्धिं आश्रित्य, रथयूथपतेः कर्णस्योपरि अभ्युत्पत। रथिनां श्रेष्ठ वीर, पश्य—समरभूमौ पञ्चशतानि मुख्याः प्रचण्डतेजसो महाबलाः रथिनः प्रवर्तन्ते। तैः सह पञ्चसहस्राणि गजानां, दशसहस्राणि अश्वानां च। कुन्तीनन्दन, एते सर्वे संगठिताः सुसंनद्धाः च, लक्षं लक्षं पदातीनां सह नयन्ति।
संजय उवाच
The passage highlights the ethical demand of kṣatriya-dharma in war: act with disciplined organization and clear strategic intelligence rather than panic. Even amid overwhelming numbers, the warrior is urged to rely on sound counsel and purposeful leadership.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a massive, well-organized force is advancing on the battlefield. He urges the son of Kuntī (Arjuna) to form the infantry tightly and to launch an assault against Karṇa, while enumerating the approaching charioteers, elephants, horses, and foot-soldiers.