Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

ध्वजवर्णनम् | Dhvaja-varṇanam

Description of War Standards

जित्वा रिपुगणांश्वैव पारयत्वर्जुनो व्रतम्‌ । श्वो5हत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतु प्रवेक्ष्यति,अर्जुन शत्रुओंको जीतकर अपना व्रत पूरा करें। यदि वे कल सिंधुराजको न मार सके तो अग्निमें प्रवेश कर जायँगे। कुन्तीकुमार धनंजय अपनी बात झूठी नहीं कर सकते। यदि अर्जुन मर गये तो धर्मपुत्र युधिष्ठिर कैसे राजा होंगे?

jitvā ripu-gaṇāṁś caiva pārayatv arjuno vratam | śvo hatvā sindhu-rājaṁ vai dhūma-ketuṁ pravekṣyati ||

जित्वा रिपुगणांश्चैव पारयत्वर्जुनो व्रतम्। श्वोऽहत्वा सिन्धुराजं वै धूमकेतुं प्रवेक्ष्यति॥

जित्वाhaving conquered
जित्वा:
Karma
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
रिपुगणान्groups of enemies
रिपुगणान्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपुगण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पारयतुlet (him) fulfill/complete
पारयतु:
TypeVerb
Rootपारय् (णिजन्त, √पॄ/पॄञ्/पार् causative sense 'to carry across/complete')
Formलोट् (imperative), Third, Singular, परस्मैपद
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
व्रतम्vow
व्रतम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
श्वःtomorrow
श्वः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootश्वः
अहत्वाnot having slain
अहत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund) with privative अ-, कर्तरि
सिन्धुराजम्the king of Sindhu (Jayadratha)
सिन्धुराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootसिन्धुराज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वैindeed/surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धूमकेतुःDhumaketu (a person/name)
धूमकेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootधूमकेतु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवेक्ष्यतिwill enter
प्रवेक्ष्यति:
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलृट् (simple future), Third, Singular, परस्मैपद

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
S
Sindhu-rāja (Jayadratha)
D
Dhanañjaya
K
Kuntī
D
Dharmaputra Yudhiṣṭhira
D
Dhūmaketu (fire)