Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

द्रोणपर्व — अध्याय १८: संशप्तकगणयुद्धे अर्जुनस्यास्त्रप्रयोगः

Drona Parva, Chapter 18: Arjuna’s astra-deployment against the Saṃśaptakas

उस सिंहनादने सम्पूर्ण दिशाओं, विदिशाओं तथा आकाशको व्याप्त कर लिया। इस प्रकार सम्पूर्ण लोक व्याप्त हो जानेसे वहाँ दूसरी कोई प्रतिध्वनि नहीं होती थी ।। सो$तीव सम्प्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनंजय: । किंचिदश्युत्स्मयन्‌ कृष्णमिदं वचनमत्रवीत्‌,अर्जुनने उन सबको अत्यन्त हर्षमें भरा हुआ देख किंचित्‌ मुसकराते हुए भगवान्‌ श्रीकृष्णसे इस प्रकार कहा--

sa siṃhanādena sampūrṇā diśo vidiśaś ca tathā ākāśaṃ vyāptaṃ babhūva | evaṃ sampūrṇo loko vyāpto bhūtvā tatra dvitīyā kācid pratidhvanir na babhūva || so’tīva samprahṛṣṭāṃs tān upalabhya dhanaṃjayaḥ | kiṃcid acyut-smayan kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt ||

सिंहनादेन तेनैव दिशो विदिशश्च खं तथा व्याप्तम्। एवं लोकं समावृत्य तत्रान्यः प्रतिस्वनो नाभवत्॥ सोऽतीव सम्प्रहृष्टांस्तानुपलभ्य धनञ्जयः। किंचिदश्युत्स्मयन् कृष्णमिदं वचनमब्रवीत्॥

सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अतीवexceedingly
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
सम्प्रहृष्टान्highly delighted
सम्प्रहृष्टान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-हृष् (सम्प्रहृष्ट)
FormMasculine, Accusative, Plural
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
उपलभ्यhaving perceived/seeing
उपलभ्य:
TypeVerb
Rootउप-लभ्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral in gerund)
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
किंचित्slightly/somewhat
किंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकिंचित्
अश्युत्स्मयन्smiling (a little)
अश्युत्स्मयन्:
TypeVerb
Rootस्मि (स्मयमान) + अ-च्युत (अश्युत-)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
कृष्णम्to Kṛṣṇa
कृष्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech/words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Dhanañjaya)
K
Kṛṣṇa (Acyuta)
D
directions (diśaḥ)
I
intermediate quarters (vidiśaḥ)
S
sky/space (ākāśa)
W
world (loka)