Previous Verse
Next Verse

Shloka 156

वासवी-शक्तेः प्रयोगः, घटोत्कच-वधोत्तर-शोकः, व्यासोपदेशश्च

The Vāsavī Spear’s Use, Post-Ghaṭotkaca Grief, and Vyāsa’s Counsel

द्वैरथं द्रोणपुत्रेण पुनरप्यरिसूदन: । शत्रुओंका संहार करनेवाला घटोत्कच सुन्दर पताकाओंसे सुशोभित, प्रकाशमान एवं भयंकर रथके द्वारा पुनः द्रोणपुत्रके साथ द्वैरथ युद्ध करनेके लिये गया ।। स विनद्य महानादं सिंहवद्‌ भीमविक्रम:,उस भयंकर पराक्रमी राक्षसने सिंहके समान बड़ी भारी गर्जना करके संग्राममें द्रोणपुत्रपर देवताओंद्वारा निर्मित तथा आठ घंटियोंसे सुशोभित एक महाभयंकर अशनि (वज्र) घुमाकर चलायी इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि रात्रियुद्धे षट्पञज्चाशदधिकशततमो<ध्याय:

sañjaya uvāca | dvairathaṃ droṇaputreṇa punar apy arisūdanaḥ | śatrūṇāṃ saṃhāra-karaṇe vikhyātaḥ ghaṭotkacaḥ sundara-patākābhiḥ suśobhitaṃ prakāśamānaṃ bhayaṅkaraṃ rathaṃ samāruhya punaḥ droṇaputreṇa saha dvairatha-yuddhāya jagāma || sa vinadya mahānādaṃ siṃhavad bhīma-vikramaḥ | sa bhayaṅkara-parākramaḥ rākṣasaḥ saṅgrāme droṇaputram prati devatā-nirmitaṃ aṣṭa-ghaṇṭā-vibhūṣitaṃ mahā-bhayaṅkaram aśaniṃ (vajram) parivartya cikṣepa ||

सञ्जय उवाच । अरिसूदनो घटोत्कचः पुनरेव द्रोणपुत्रेण सह द्वैरथं योधयितुं प्रतस्थे । स शोभनपताकाभिरलङ्कृतं दीप्तं भीषणं रथमारुह्याश्वत्थामानं प्रत्यगच्छत् । स च सिंहवन्महानादं विनद्य, देवनिर्मितामष्टघण्टाभिरलङ्कृतां महाघोरामशनिं द्रोणपुत्राय संग्रामे भ्रमयित्वा चिक्षेप ।

द्वैरथम्chariot-duel
द्वैरथम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वैरथ
FormNeuter, Accusative, Singular
द्रोणपुत्रेणby Drona's son (Aśvatthāman)
द्रोणपुत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootद्रोणपुत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अपिalso/indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अरिसूदनःenemy-slayer (epithet)
अरिसूदनः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिसूदन
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विनद्यhaving roared/cried out
विनद्य:
TypeVerb
Rootनद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada
महानादम्a great roar
महानादम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानाद
FormMasculine, Accusative, Singular
सिंहवत्like a lion
सिंहवत्:
TypeIndeclinable
Rootसिंहवत्
भीमविक्रमःof terrible prowess
भीमविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootभीमविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
G
Ghaṭotkaca
D
Droṇaputra (Aśvatthāmā)
R
rakṣasa
C
chariot (ratha)
B
banners/flags (patākā)
A
aśani/vajra (thunderbolt-like weapon)
G
gods (devatāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights how war intensifies through personal duels and terrifying weapons; it implicitly warns that unchecked martial fury, even when framed as valor, amplifies suffering and moral risk—especially in the chaos of night-fighting.

During the night battle, Ghaṭotkaca returns to fight Aśvatthāmā in a chariot-to-chariot duel, roaring like a lion and hurling a god-made, bell-adorned thunderbolt-like weapon at him.