Shloka 20
धर्मराजस्य चिन्ता, भीमसेनप्रेषणम्, द्रोणानीकप्रवेशप्रयत्नः
Yudhiṣṭhira’s Anxiety and the Dispatch of Bhīma; Attempted Breakthrough into Droṇa’s Formation
Devanagari script
त्वत्सेना: सर्वतो दृष्टवा लोमहर्षणमद्भुतम् । त्वरध्वमिति चाक्रन्दन् नैतदस्तीति चाब्रुवन्,आपकी सम्पूर्ण सेनाएँ वह अद्भुत रोमांचकारी व्यापार देखकर अपने साथियोंको पुकार-पुकारकर कहने लगीं--“वीरो! ऐसा नहीं हो सकता। तुम सब लोग शीघ्रतापूर्वक उनका पीछा करो”
Translation
त्वत्सेनाः सर्वतो दृष्ट्वा लोमहर्षणमद्भुतम् । त्वरध्वमिति चाक्रन्दन् नैतदस्तीति चाब्रुवन् ॥
Word by Word
त्वत्सेनाःyour armies
त्वत्सेनाः:
Karta
TypeNoun
Rootत्वत् + सेना
FormFeminine, Nominative, Plural
सर्वतःfrom all sides / everywhere
सर्वतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Karma
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
लोमहर्षणम्hair-raising / thrilling
लोमहर्षणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootलोमहर्षण
FormNeuter, Accusative, Singular
अद्भुतम्marvellous / wondrous
अद्भुतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअद्भुत
FormNeuter, Accusative, Singular
त्वरध्वम्hurry (you all)! / make haste!
त्वरध्वम्:
Karta
TypeVerb
Rootत्वर्
Formलोट् (imperative), Ātmanepada, Second, Plural
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आक्रन्दन्they cried out / shouted
आक्रन्दन्:
TypeVerb
Rootआ + क्रन्द्
Formलङ् (imperfect), Parasmaipada, Third, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
अस्तिis / exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
Formलट् (present), Parasmaipada, Third, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अब्रुवन्they said
अब्रुवन्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (imperfect), Parasmaipada, Third, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes