Shloka 24
अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि
Devanagari script
हंसानां पक्षवातप्रचलितकमलस्वच्छविस्तीर्णतोयं तोयानां तीरजातप्रचकितकदलीचाटुनृत्यन्मयूरम् मायूरैः पक्षचन्द्रैः क्वचिदवनिगतै रञ्जितक्ष्माप्रदेशं देशे देशे विलीनप्रमुदितविलसन्मत्तहारीतवृन्दम्
Transliteration
haṃsānāṃ pakṣavātapracalitakamalasvacchavistīrṇatoyaṃ toyānāṃ tīrajātapracakitakadalīcāṭunṛtyanmayūram māyūraiḥ pakṣacandraiḥ kvacidavanigatai rañjitakṣmāpradeśaṃ deśe deśe vilīnapramuditavilasanmattahārītavṛndam
Translation
हंसानां पक्षवातप्रचलितकमलस्वच्छविस्तीर्णतोयं तोयानां तीरजातप्रचकितकदलीचाटुनृत्यन्मयूरम्। मायूरैः पक्षचन्द्रैः क्वचिदवनिगतै रञ्जितक्ष्माप्रदेशं देशे देशे विलीनप्रमुदितविलसन्मत्तहारीतवृन्दम्॥
Word by Word
हंसानाम्of swans
हंसानाम्:
पक्ष-वातwind (breeze) from wings
पक्ष-वात:
प्रचलितset in motion, made to tremble
प्रचलित:
कमलlotus
कमल:
स्वच्छclear, pure
स्वच्छ:
विस्तीर्णexpansive, spread out
विस्तीर्ण:
तोयम्water
तोयम्:
तोयानाम्of waters/at the waters
तोयानाम्:
तीर-जातarisen on the bank, situated on the shore
तीर-जात:
प्रचकितstartled, suddenly excited
प्रचकित:
कदलीplantain/banana grove
कदली:
चाटुcharming, graceful
चाटु:
नृत्यन्dancing
नृत्यन्:
मयूरम्peacock(s)
मयूरम्:
मयूरैःby/with peacocks
मयूरैः:
पक्ष-चन्द्रैः‘wing-moons’ (moonlike feathers/plumes)
पक्ष-चन्द्रैः:
क्वचित्somewhere, here and there
क्वचित्:
अवनि-गतैःfallen to the ground
अवनि-गतैः:
रञ्जितcolored, beautified
रञ्जित:
क्ष्मा-प्रदेशम्region of the earth/tract of land
क्ष्मा-प्रदेशम्:
देशे देशेin place after place, everywhere
देशे देशे:
विलीनdisappearing, merging (into foliage)
विलीन:
प्रमुदितdelighted
प्रमुदित:
विलसन्shining, sporting
विलसन्:
मत्तintoxicated (with joy)
मत्त:
हारीत-वृन्दम्flocks of green parrots
हारीत-वृन्दम्:
Speaker
Suta Goswami (narrating to the sages of Naimisharanya)