Shloka 56
वासिष्ठकथनम् (आदित्य–सोमवंशवर्णनम् तथा रुद्रसहस्रनाम-प्रशंसा)
Devanagari script
हरिश् च हरिणाक्षश् च सर्वभूतहरः स्मृतः प्रवृत्तिश् च निवृत्तिश् च शान्तात्मा शाश्वतो ध्रुवः
Transliteration
hariś ca hariṇākṣaś ca sarvabhūtaharaḥ smṛtaḥ pravṛttiś ca nivṛttiś ca śāntātmā śāśvato dhruvaḥ
Translation
हरिश्च हरिणाक्षश्च सर्वभूतहरः स्मृतः। प्रवृत्तिश्च निवृत्तिश्च शान्तात्मा शाश्वतो ध्रुवः॥
Word by Word
हरिः (hariḥ)Hari—he who removes (sins/bondage), also the all-pervading Lord
हरिः (hariḥ):
च (ca)and
च (ca):
हरिणाक्षः (hariṇākṣaḥ)the Lord with deer-like (gentle, wide) eyes / the one of tawny-eyed radiance
हरिणाक्षः (hariṇākṣaḥ):
सर्वभूतहरः (sarvabhūtaharaḥ)the remover/withdrawer of all beings (at dissolution), the taker away of all embodied existence
सर्वभूतहरः (sarvabhūtaharaḥ):
स्मृतः (smṛtaḥ)is remembered/called
स्मृतः (smṛtaḥ):
प्रवृत्तिः (pravṛttiḥ)outward activity, worldly engagement, the path of action
प्रवृत्तिः (pravṛttiḥ):
च (ca)and
च (ca):
निवृत्तिः (nivṛttiḥ)withdrawal, renunciation, the inward path leading to liberation
निवृत्तिः (nivṛttiḥ):
च (ca)and
च (ca):
शान्तात्मा (śāntātmā)one whose very Self is peace, tranquil essence
शान्तात्मा (śāntātmā):
शाश्वतः (śāśvataḥ)eternal, perpetual
शाश्वतः (śāśvataḥ):
ध्रुवः (dhruvaḥ)fixed, firm, immovable (the steady Pati).
ध्रुवः (dhruvaḥ):
Speaker
Suta Goswami (narrating Shiva Sahasranama to the sages at Naimisharanya)