Adhyaya 32
Prāyaścitta for Mahāpātakas: Liquor, Theft, Sexual Transgression, Contact with the Fallen, and Homicide
पूर्वोक्तप्रायश्चित्तविधेः समापनानन्तरं व्यासः महापातकानां प्रायश्चित्तानि तेषां च क्रमिकविकल्पान् निरूपयति। मद्यपाने तीव्राणि दाहोपमानानि तपोविधानानि, ततः सुवर्णस्तेये राज्ञः पुरतः स्वीकृतिः तथा दण्डेन पापक्षयः—अदण्डे तु राज्ञो दोषप्राप्तिरिति न्यायः। गुरुपत्नीगमनादि निषिद्धसम्बन्धेषु उग्रस्वदण्डविकल्पैः सह कृत्स्नकृच्छ्रातिकृच्छ्रतप्तकृच्छ्रसान्तपनपुनश्चान्द्रायणादिव्रतानि निर्दिश्यन्ते। पतितसङ्गदोषे संसर्गमानानुसारं व्रतानि। अन्ते वर्णलिङ्गभेदेन नरहत्याप्रायश्चित्तं, पशुपक्षिवृक्षलतादिहिंसायामपि दानजपोपवासप्राणायामादीनि, दोष–प्रायश्चित्तसाम्यं मन्त्रतीर्थतपोनिग्रहसंयुक्तं शुद्धिमार्गं च स्थापयति।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपाराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिशो ऽध्यायः व्यास उवाच सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत् / तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे एकत्रिंशोऽध्यायः समाप्तः। व्यास उवाच—सुरापस्तु सुरां तप्तामग्निवर्णां स्वयं पिबेत्; तया स काये निर्दग्धे मुच्यते तु द्विजोत्तमः।
Verse 2
गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा / पयो घृतं जलं वाथ मुच्यते पातकात् ततः
गोमूत्रमग्निवर्णं वा गोशकृद्रसमेव वा, पयो घृतं जलं वाथ—ततः पातकात् मुच्यते।
Verse 3
जलार्द्रवासाः प्रयतो ध्यात्वा नारायणं हरिम् / ब्रह्महत्याव्रतं चाथ चरेत् तत्पापशान्तये
जलार्द्रवस्त्रधरो यतात्मा प्रयतः सदा । नारायणं हरिं ध्यात्वा ब्रह्महत्याव्रतं चरेत् ॥ तत्पापशान्तये ॥
Verse 4
सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु / स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयान्मां भवाननुशास्त्विति
सुवर्णस्तेयकृद् विप्रो राजानमभिगम्य तु । स्वकर्म ख्यापयन् ब्रूयाद्—मां भवाननुशास्त्विति ॥
Verse 5
गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् / वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा
गृहीत्वा मुसलं राजा सकृद् हन्यात् ततः स्वयम् । वधे तु शुद्ध्यते स्तेनो ब्राह्मणस्तपसैव वा ॥
Verse 6
स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् / शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा
स्कन्धेनादाय मुसलं लकुटं वापि खादिरम् । शक्तिं चोभयतस्तीक्ष्णामायसं दण्डमेव वा ॥
Verse 7
राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता / आचक्षाणेन तत्पापमेवङ्कर्मास्मि शाधि माम्
राजा तेन च गन्तव्यो मुक्तकेशेन धावता । आचक्षाणेन तत्पापम्—एवंकर्मास्मि शाधि माम् ॥
Verse 8
शासनाद् वा विमोक्षाद् वा स्तेनः स्तेयाद् विमुच्यते / अशासित्वा तु तं राजास्तेनस्याप्नोति किल्बिषम्
शासनाद्वा विमोक्षाद्वा चौरः स्तेयपापात् प्रमुच्यते। यस्तु राजा तं न शास्ति, स एव चौरस्य किल्बिषं प्राप्नोति॥
Verse 9
तपसापनुनुत्सुस्तु सुवर्णस्तेयजं मलम् / चीरवासा द्विजो ऽरण्ये चरेद् ब्रह्महणो व्रतम्
तपसा सुवर्णस्तेयजं मलमपनुत्सन् द्विजोऽरण्ये चीरवासा वसेत्। ब्रह्महणो व्रतं विधिवत् चरेत् पापशान्तये॥
Verse 10
स्नात्वाश्वमेधावभृथे पूतः स्यादथवा द्विजः / प्रदद्याद् वाथ विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकम्
अश्वमेधावभृथे स्नात्वा द्विजः पूतो भवेत्। अथवा विप्रेभ्यः स्वात्मतुल्यं हिरण्यकं श्रद्धया प्रदद्यात्॥
Verse 11
चरेद् वा वत्सरं कृच्छ्रं ब्रह्मचर्यपरायणः / ब्राह्मणः स्वर्णहारी तु तत्पापस्यापनुत्तये
ब्रह्मचर्यपरायणो ब्राह्मणः स्वर्णहारी तत्पापापनुत्तये वत्सरं कृच्छ्रं चरेत्॥
Verse 12
गुरोर्भार्यां समारुह्य ब्राह्मणः काममोहितः / अवगूहेत् स्त्रियं तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृताम्
गुरोर्भार्यां काममोहितो ब्राह्मणः समारुह्य, तप्तां दीप्तां कार्ष्णायसीं कृतां स्त्रियं अवगूहेत् प्रायश्चित्ताय॥
Verse 13
स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ / आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः
स्वयं वा शिश्नवृषणावुत्कृत्याधाय चाञ्चलौ / आतिष्ठेद् दक्षिणामाशामानिपातादजिह्मगः
Verse 14
गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् / शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् / अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
गुर्वर्थं वा हतः शुद्ध्येच्चरेद् वा ब्रह्महा व्रतम् / शाखां वा कण्टकोपेतां परिष्वज्याथ वत्सरम् / अधः शयीत नियतो मुच्यते गुरुतल्पगः
Verse 15
कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः / अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः
कृच्छ्रं वाब्दं चरेद् विप्रश्चीरवासाः समाहितः / अश्वमेधावभृथके स्नात्वा वा शुद्ध्यते नरः
Verse 16
काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती / स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः
काले ऽष्टमे वा भुञ्जानो ब्रह्मचारी सदाव्रती / स्थानासनाभ्यां विहरंस्त्रिरह्नो ऽभ्युपयन्नपः
Verse 17
अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् / चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः
अधः शायी त्रिभिर्वर्षैस्तद् व्यपोहति पातकम् / चान्द्रायणानि वा कुर्यात् पञ्च चत्वारि वा पुनः
Verse 18
पतितैः संप्रयुक्तानामथ वक्ष्यामि निष्कृतिम् / पतितेन तु संसर्गं यो येन कुरुते द्विजः / स तत्पापापनोदार्थं तस्यैव व्रतमाचरेत्
पतितैः सह संसर्गे जातानां द्विजानां निष्कृतिं वक्ष्यामि। यः द्विजः पतितेन येन प्रकारेण संसर्गं करोति, स तदुत्थपापापनोदार्थं तस्यैव अनुरूपं व्रतं समाचरेत्॥
Verse 19
तप्तकृच्छ्रं चरेद् वाथ संवत्सरमतन्द्रितः / षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तार्धमर्हति
तप्तकृच्छ्रं चरेद्वापि संवत्सरम अतन्द्रितः। षाण्मासिके तु संसर्गे प्रायश्चित्तस्य अर्धमेव अर्हति॥
Verse 20
एभिर्व्रतैरपोहन्ति महापातकिनो मलम् / पुण्यतीर्थाभिगमनात् पृथिव्यां वाथ निष्कृतिः
एभिर्व्रतैर्महापातकिनोऽपि मलमपोहन्ति। पुण्यतीर्थाभिगमनादपि पृथिव्यां निष्कृतिः प्रजायते॥
Verse 21
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः / कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः
ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वङ्गनागमः। कृत्वा तैश्चापि संसर्गं ब्राह्मणः कामकारतः महापापं समाप्नोति॥
Verse 22
कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः / ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्
कुर्यादनशनं विप्रः पुण्यतीर्थे समाहितः। ज्वलन्तं वा विशेदग्निं ध्यात्वा देवं कपर्दिनम्॥
Verse 23
न ह्यन्या निष्कृतिर्दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः / तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु दहेद् वापि स्वदेहकम्
न ह्यन्या निष्कृतिः दृष्टा मुनिभिर्धर्मवादिभिः; तस्मात् पुण्येषु तीर्थेषु स्वदेहं दहेदपि समर्पयेत्।
Verse 24
गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि / प्रविशेज्ज्वलनं दीप्तं मतिपूर्वमिति स्थितिः
गत्वा दुहितरं विप्रः स्वसारं वा स्नुषामपि; मतिपूर्वं विनिश्चित्य प्रविशेद्दीप्तपावकम्—एषा विधिः।
Verse 25
मातृष्वसां मातुलानीं तथैव च पितृष्वसाम् / भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ
मातृष्वसां मातुलानीं तथा पितृष्वसामपि; भागिनेयीं समारुह्य कुर्यात् कृच्छ्रातिकृच्छ्रकौ।
Verse 26
चान्द्रायणं च कुर्वोत तस्य पापस्य शान्तये / ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्
चान्द्रायणं च कुर्वीत तस्य पापस्य शान्तये; ध्यायन् देवं जगद्योनिमनादिनिधनं परम्।
Verse 27
भ्रातृभार्यां समारुह्य कुर्यात् तत्पापशान्तये / चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा सुसमाहितः
भ्रातृभार्यां समारुह्य तत्पापशान्तये; चान्द्रायणानि चत्वारि पञ्च वा कुर्यात् सुसमाहितः।
Verse 28
पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च / मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
पैतृष्वस्त्रेयीं गत्वा तु स्वस्त्रेयां मातुरेव च / मातुलस्य सुतां वापि गत्वा चान्द्रायणं चरेत्
Verse 29
सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च / अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
सखिभार्यां समारुह्य गत्वा श्यालीं तथैव च / अहोरात्रोषितो भूत्वा तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्
Verse 30
उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति / चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः / सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
उदक्यागमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुध्यति / चाण्डालीगमने चैव तप्तकृच्छ्रत्रयं विदुः / सह सांतपनेनास्य नान्यथा निष्कृतिः स्मृता
Verse 31
मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा / चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः
मातृगोत्रां समासाद्य समानप्रवरां तथा / चाद्रायणेन शुध्येत प्रयतात्मा समाहितः
Verse 32
ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् / कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
ब्राह्मणो ब्राह्मणीं गत्वा गृच्छ्रमेकं समाचरेत् / कन्यकां दूषयित्वा तु चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
Verse 33
अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु / रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्
अमानुषीषु पुरुष उदक्यायामयोनिषु / रेतः सिक्त्वा जले चैव कृच्छ्रं सान्तपनं चरेत्
Verse 34
बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
बन्धकीगमने विप्रस्त्रिरात्रेण विशुद्ध्यति / गवि भथुनमासेव्य चरेच्चान्द्रायणव्रतम्
Verse 35
अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति
अजावी मैथुनं कृत्वा प्राजापत्यं चरेद् द्विजः / पतितां च स्त्रियं गत्वा त्रिभिः कृच्छ्रै र्विशुद्ध्यति
Verse 36
पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् / नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् / गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्
पुल्कसीगमने चैव क्रच्छ्रं चान्द्रायणं चरेत् / नटीं शैलूषकीं चैव रजकीं वेणुजीविनीम् / गत्वा चान्द्रायणं कुर्यात् तथा चर्मोपजीविनीम्
Verse 37
ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः / सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्
ब्रहामचारी स्त्रियं गच्छेत् कथञ्चित्काममोहितः / सप्तगारं चरेद् भैक्षं वसित्वा गर्दभाजिनम्
Verse 38
उपस्पृशेत् त्रिषवणं स्वपापं परिकीर्तयन् / संवत्सरेण चैकेन तस्मात् पापात् प्रमुच्यते
त्रिषवणं नित्यं उपस्पृशन्, स्वपापं परिकीर्तयन्; एकेन संवत्सरेण तस्मात् पापात् प्रमुच्यते।
Verse 39
ब्रह्महत्याव्रतं वापि षण्मासानाचरेद् यमी / मुच्यते ह्यवकीर्णो तु ब्राह्मणानुमते स्थितः
षण्मासान् यमी ब्रह्महत्याव्रतं वा आचरेत्; ब्राह्मणानुमते स्थितोऽवकीर्णोऽपि हि मुच्यते।
Verse 40
सप्तरात्रमकृत्वा तु भैक्षचर्याग्निपूजनम् / रेतसश्च समुत्सर्गे प्रायश्चित्तं समाचरेत्
सप्तरात्रं भैक्षचर्याग्निपूजनं न कृत्वा, रेतसश्च समुत्सर्गे सति, विधिवत् प्रायश्चित्तं समाचरेत्।
Verse 41
ओङ्कारपूर्विकाभिस्तु महाव्याहृतिभिः सदा / संवत्सरं तु भुञ्जानो नक्तं भिक्षाशनः शुचिः
ओङ्कारपूर्विकाभिः महाव्याहृतिभिः सदा जपन्; संवत्सरं नक्तं भिक्षाशनः शुचिः भुञ्जानः वसेत्।
Verse 42
सावित्रीं च जपेच्चैव नित्यं क्रोधविवर्जितः / नदीतीरेषु तीर्थेषु तस्मात् पापाद् विमुच्यते
सावित्रीं नित्यं जपेत्, क्रोधविवर्जितः; नदीतीरेषु तीर्थेषु कृत्वा तस्मात् पापाद् विमुच्यते।
Verse 43
हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / अकामतो वै षण्मासान् दद्यान् पञ्चशतं गवाम्
हत्वा तु क्षत्रियं विप्रः कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् । अकामतो वै षण्मासान् दद्यात् पञ्चशतं गवाम् ॥
Verse 44
अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः / प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम्
अब्दं चरेत नियतो वनवासी समाहितः । प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं तु वा स्वयम् ॥
Verse 45
प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् / गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा
प्रमाप्याकामतो वैश्यं कुर्यात् संवत्सरद्वयम् । गोसहस्रं सपादं च दद्याद् ब्रह्महणो व्रतम् । कृच्छ्रातिकृच्छ्रौ वा कुर्याच्चान्द्रायणमथावि वा ॥
Verse 46
संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः / गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये
संवत्सरं व्रतं कुर्याच्छूद्रं हत्वा प्रमादतः । गोसहस्रार्धपादं च दद्यात् तत्पापशान्तये ॥
Verse 47
अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् / हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम्
अष्टौ वर्षाणि षट् त्रीणि कुर्याद् ब्रह्महणो व्रतम् । हत्वा तु क्षत्रियं वैश्यं शूद्रं चैव यथाक्रमम् ॥
Verse 48
निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् / राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् / वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः
निहत्य ब्राह्मणीं विप्रस्त्वष्टवर्षं व्रतं चरेत् / राजन्यां वर्षषट्कं तु वैश्यां संवत्सरत्रयम् / वत्सरेण विशुद्ध्येत शूद्रां हत्वा द्विजोत्तमः
Verse 49
वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये / अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् / पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः
वैश्यां हत्वा प्रमादेन किञ्चिद् दद्याद् द्विजातये / अन्त्यजानां वधे चैव कुर्याच्चान्द्रायणं व्रतम् / पराकेणाथवा शुद्धिरित्याह भगवानजः
Verse 50
मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् / श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः
मण्डूकं नकुलं काकं दन्दशूकं च मूषिकम् / श्वानं हत्वा द्विजः कुर्यात् षोडशांशं व्रतं ततः
Verse 51
पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः / मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् / कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः
पयः पिबेत् त्रिरात्रं तु श्वानं हत्वा सुयन्त्रितः / मार्जारं वाथ नकुलं योजनं वाध्वनो व्रजेत् / कृच्छ्रं द्वादशरात्रं तु कुर्यादश्ववधे द्विजः
Verse 52
अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः / पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्
अभ्रीं कार्ष्णायसीं दद्यात् सर्पं हत्वा द्विजोत्तमः / पलालभारं षण्डं च सैसकं चैकमाषकम्
Verse 53
धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् / शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम्
धृतकुम्भं वराहं च तिलद्रोणं च तित्तिरिम् । शुकं द्विहायनं वत्सं क्रौञ्चं हत्वा त्रिहायनम् ॥
Verse 54
हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च / वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम्
हत्वा हंसं बलाकां च बकं बर्हिणमेव च । वानरं श्येनभासौ च स्पर्शयेद् ब्राह्मणाय गाम् ॥
Verse 55
क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् / अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम्
क्रव्यादांस्तु मृगान् हत्वा धेनुं दद्यात् पयस्विनीम् । अक्रव्यादान् वत्सतरीमुष्ट्रं हत्वा तु कृष्णलम् ॥
Verse 56
किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे / अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति
किञ्चिदेव तु विप्राय दद्यादस्थिमतां वधे । अनस्थ्नां चैव हिंसायां प्राणायामेन शुध्यति ॥
Verse 57
फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् / गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम्
फलदानां तु वृक्षाणां छेदने जप्यमृक्शतम् । गुल्मवल्लीलतानां तु पुष्पितानां च वीरुधाम् ॥
Verse 58
अन्येषां चैव वृक्षाणां सरसानां च सर्वशः / फलपुष्पोद्भवानां च घृतप्राशो विशोधनम्
अन्येषां चापि वृक्षाणां सर्वेषां सरसानां तथा। फलपुष्पसमुद्भूतानां घृतप्राशो विशोधनम्॥
Verse 59
हस्तिनां च वधे दृष्टं तप्तकृच्छ्रं विशोधनम् / चान्द्रायणं पराकं वा गां हत्वा तु प्रमादतः / मतिपूर्वं वधे चास्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते
हस्तिनां वधदोषस्य तप्तकृच्छ्रं विशोधनम्। प्रमादतो गां हत्वा तु चान्द्रायणं पराकं वा॥ मतिपूर्वं वधे तस्याः प्रायश्चित्तं न विद्यते॥
Frequently Asked Questions
It states that lawful punishment (or official release) can remove the thief’s sin, and if the king neglects to punish, the king incurs the thief’s guilt—linking political dharma (rāja-dharma) to moral-ritual order.
Kṛcchra, Atikṛcchra, Taptakṛcchra, Sāṃtapana, Cāndrāyaṇa, and Parāka appear as recurring frameworks, often combined with brahmacarya, forest-dwelling, mantra-japa (Oṃ/Vyāhṛtis/Sāvitrī), and tīrtha observance.
Alongside meditation on Nārāyaṇa (Hari), it also prescribes contemplation of Kapardin (Śiva) and tīrtha-based rites, showing a sect-inclusive devotional field within a unified dharma-and-purification program.