Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविशो ऽध्यायः सूत उवाच क्रोष्टोरेको ऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः / तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतो ऽभवत्

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे द्वाविंशोऽध्यायः। सूत उवाच—क्रोष्टोरेकोऽभवत् पुत्रो वृजिनीवानिति श्रुतिः। तस्य पुत्रो महान् स्वातिरुशद्गुस्तत्सुतोऽभवत्॥

Verse 2

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली / अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः

उशद्गोरभवत् पुत्रो नाम्ना चित्ररथो बली। अथ चैत्ररथिर्लोके शशबिन्दुरिति स्मृतः॥

Verse 3

तस्य पुत्रः पृथुयशा राजाभूद् धर्मतत्परः / पृथुकर्मा च तत्पुत्रस्तस्मात् पृथुजयो ऽभवत्

तस्य पुत्रः पृथुयशा नाम राजा धर्मपरायणः। तस्य पुत्रः पृथुकर्मा, तस्मात् पृथुजयोऽभवत्॥

Verse 4

पृथुकीर्तिरभूत् तस्मात् पृथुदानस्ततो ऽभवत् / पृथुश्रवास्तस्य पुत्रस्तस्यासीत् पृथुसत्तमः

तस्मात् पृथुकीर्तिर्जज्ञे, ततोऽभूत् पृथुदानकः। तस्य पुत्रः पृथुश्रवाः, तस्मात् पृथुसत्तमः॥

Verse 5

उशना तस्य पुत्रो ऽबूत् सितेषुस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्याभूद् रुक्मकवचः परावृत् तस्य सत्तमाः

तस्य पुत्र उशना जज्ञे, सितेषुस्तत्सुतोऽभवत्। तस्य रुक्मकवचोऽभूत्, तस्मात् परावृत् सत्तमः॥

Verse 6

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः / तस्माद् विदर्भः संजज्ञे विदर्भात् क्रथकैशिकौ

परावृतः सुतो जज्ञे ज्यामघो लोकविश्रुतः। तस्माद् विदर्भः संजज्ञे, विदर्भात् क्रथकैशिकौ॥

Verse 7

रोमपादस्तृतीयस्तु बभ्रुस्तस्यात्मजो नृपः / धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः

रोमपादस्तृतीयस्तु, तस्यात्मजो नृपो बभ्रुः। धृतिस्तस्याभवत् पुत्रः, संस्तस्तस्याप्यभूत् सुतः॥

Verse 8

संस्तस्य पुत्रो बलवान् नाम्ना विश्वसहस्तु सः / तस्य पुत्रो महावीर्यः प्रजावान् कौशिकस्ततः / अभूत् तस्य सुतो धीमान् सुमन्तुस्तत्सुतो ऽनलः

संस्तस्य पुत्रो बलवान् विश्वसहः समभवत्। तस्य महावीर्यः पुत्रः, ततः प्रजावान् कौशिकः। तस्य धीमान् सुमन्तुः पुत्रोऽभूत्, सुमन्तोः सुतोऽनलः॥

Verse 9

कैशिकस्य सुतश्चेदिश्चैद्यास्तस्याभवन् सुताः / तेषां प्रधानो ज्योतिष्मान् वपुष्मांस्तत्सुतो ऽभवत्

कैशिकस्य सुतः चेदिरभवत्, तस्माच्चैद्याः सुताः प्रादुर्भूताः। तेषां मध्ये ज्योतिष्मान् प्रधानः, तस्य सुतो वपुष्मान्॥

Verse 10

वपुष्मतो बृहन्मेधा श्रीदेवस्तत्सुतो ऽभवत् / तस्य वीतरथो विप्रा रुद्रभक्तो महाबलः

वपुष्मतः बृहन्मेधा समभवत्, तस्य सुतः श्रीदेवः। तस्य पुत्रो वीतरथो विप्राः, रुद्रभक्तो महाबलः॥

Verse 11

क्रथस्याप्यभवत् कुन्ती वृष्णी तस्याभवत् सुतः / वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नो दशार्हस्तस्य तु द्विजाः

क्रथस्यापि कुन्ती समभवत्, तस्याः सुतो वृष्णिरभवत्। वृष्णेर्निवृत्तिरुत्पन्नः, तस्य दशार्होऽभवत् द्विजाः॥

Verse 12

दशार्हपुत्रोप्यारोहो जीमूतस्तत्सुतो ऽभवत् / जैमूतिरभवद् वीरो विकृतिः परवीरहा

दशार्हस्य पुत्र उप्यारोहः, तस्य सुतो जीमूतः समभवत्। जीमूतस्य सुतो जैमूतिः, तस्माद् वीरो विकृतिः परवीरहा॥

Verse 13

तस्य भीमरथः पुत्रः तस्मान्नवरथो ऽभवत् / दानधर्मरतो नित्यं सम्यक्शीलपरायणः

तस्य पुत्रो भीमरथो नाम, तस्मान्नवरथोऽभवत्। स नित्यं दानधर्मरतो धर्मनिष्ठः, सम्यक्शीलसदाचारपरायणश्च॥

Verse 14

कदाचिन्मृगयां यातो दृष्ट्वा राक्षसमूर्जितम् / दुद्राव महातविष्टो भयेन मुनिपुङ्गवाः

कदाचिन्मृगयां गतः स मुनिपुङ्गवो दृष्ट्वा ऊर्जितं राक्षसम्। महाभयसमाविष्टो दुद्राव स तदा महत् वनं भयात्॥

Verse 15

अन्वधावत संक्रुद्धो राक्षसस्तं महाबलः / दुर्योधनो ऽग्निसंकाशः शूलासक्तमहाकरः

ततो महाबलो राक्षसो दुर्योधनः संक्रुद्धोऽन्वधावत तम्। अग्निसंकाशः स शूलासक्तमहाकरः प्रचण्डः॥

Verse 16

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरादनुत्तमम् / अपश्यत् परमं स्थानं सरस्वत्या सुगोपितम्

राजा नवरथो भीत्या नातिदूरात् परं स्थानमनुत्तमम्। अपश्यत् सरस्वत्या देव्या सुगोपितं परमं धाम॥

Verse 17

स तद्वेगेन महता संप्राप्य मतिमान् नृपः / ववन्दे शिरसा दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्

स नृपो मतिमान् तद्वेगेन महता संप्राप्य तत् स्थानम्। दृष्ट्वा साक्षाद् देवीं सरस्वतीं शिरसा ववन्दे॥

Verse 18

तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिर्बद्धाञ्जलिरमित्रजित् / पपात दण्डवद् भूमौ त्वामहं शरणं गतः

अमित्रजित् इष्टाभिर्वाग्भिः तुष्टाव बद्धाञ्जलिः; ततः दण्डवद् भूमौ पपात—“त्वामहं शरणं गतः” इति।

Verse 19

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम् / वाग्देवतामनाद्यन्तामीश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्

नमस्यामि महादेवीं साक्षाद् देवीं सरस्वतीम्; वाग्देवतामनाद्यन्ताम् ईश्वरीं ब्रह्मचारिणीम्।

Verse 20

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम् / हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्

नमस्ये जगतां योनिं योगिनीं परमां कलाम्; हिरण्यगर्भमहिषीं त्रिनेत्रां चन्द्रशेखराम्।

Verse 21

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम् / पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्

नमस्ये परमानन्दां चित्कलां ब्रह्मरूपिणीम्; पाहि मां परमेशानि भीतं शरणमागतम्।

Verse 22

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राजानं राक्षसेश्वरः / हन्तुं समागतः स्थानं यत्र देवी सरस्वती

एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धो राक्षसेश्वरः राजानं हन्तुं समागतः; यत्र देवी सरस्वती तिष्ठति तत् स्थानम्।

Verse 23

समुद्यम्य तदा शूलं प्रवेष्टुं बलदर्पितः / त्रिलोकमातुस्तत्स्थानं शशाङ्कादित्यसंन्निभम्

तदा स बलदर्पितः शूलं समुद्यम्य त्रिलोकमातुः तद् धाम प्रवेष्टुमैच्छत्—यत् शशाङ्कादित्यप्रभासंनिभं विराजते।

Verse 24

तदन्तरे महद् भूतं युगान्तादित्यसन्निभम् / शूलेनोरसि निर्भिद्य पातयामास तं भुवि

तदन्तरे युगान्तादित्यसन्निभं महद् भूतं समुत्पन्नम्; तस्योरसि शूलेन निर्भिद्य तं भुवि पातयामास।

Verse 25

गच्छेत्याह महाराज न स्थातव्यं त्वया पुनः / इदानीं निर्भयस्तूर्णं स्थाने ऽस्मिन् राक्षसो हतः

‘गच्छ’ इत्याह महाराज, ‘त्वया पुनरत्र न स्थातव्यम्; इदानीं त्वरितं निर्भयः भव—अस्मिन् स्थाने राक्षसो हतः।’

Verse 26

ततः प्रणम्य हृष्टात्मा राजा नवरथः पराम् / पुरीं जगाम विप्रेन्द्राः पुरन्दरपुरोपमाम्

ततः हृष्टात्मा राजा नवरथः प्रणम्य, हे विप्रेन्द्राः, पुरन्दरपुरोपमां परां पुरीं जगाम।

Verse 27

स्थापयामास देवेशीं तत्र भक्तिसमन्वितः / ईजे च विविधैर्यज्ञैर्हेमैर्देवीं सरस्वतीम्

स भक्तिसमन्वितः तत्र देवेशीं स्थापयामास; हेमोपहारैश्च विविधैर्यज्ञैः देवीṃ सरस्वतीं सम्यग् ईजे।

Verse 28

तस्य चासीद् दशरथः पुत्रः परमधार्मिकः / देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः

तस्मात् परमधार्मिकः पुत्रो दशरथोऽभवत्। देव्या भक्तो महातेजाः शकुनिस्तस्य चात्मजः॥

Verse 29

तस्मात् करम्भः संभूतो देवरातो ऽभवत् ततः / ईजे स चाश्वमेधेन देवक्षत्रश्च तत्सुतः

तस्मात् करम्भः संभूतः करम्भात् देवराट् ततः। स चाश्वमेधयज्ञेनैजे देवक्षत्रस्तत्सुतः॥

Verse 30

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशो ऽभवत् / पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च

मधुस्तस्य तु दायादस्तस्मात् कुरुवशोऽभवत्। पुत्रद्वयमभूत् तस्य सुत्रामा चानुरेव च॥

Verse 31

अनोस्तु पुरुकुत्सो ऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक् / अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान् / महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः

अनोस्तु पुरुकुत्सोऽभूदंशुस्तस्य च रिक्थभाक्। अथांशोः सत्त्वतो नाम विष्णुभक्तः प्रतापवान्॥ महात्मा दाननिरतो धनुर्वेदविदां वरः॥

Verse 32

स नारदस्य वचनाद् वासुदेवार्चनान्वितम् / शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्

स नारदवचः श्रुत्वा वासुदेवार्चनान्वितम्। शास्त्रं प्रवर्तयामास कुण्डगोलादिभिः श्रुतम्॥

Verse 33

तस्य नाम्ना तु विख्यातं सात्त्वतं नाम शोभनम् / प्रवर्तते महाशास्त्रं कुण्डादीनां हितावहम्

तस्यैव नाम्ना विख्यातं शोभनं सात्त्वतं मतम् । प्रवृत्तं महाशास्त्रं कुण्डादिकर्मणां हितावहम् ॥

Verse 34

सात्त्वतस्तस्य पुत्रो ऽभूत् सर्वशास्त्रविशारदः / पुण्यश्लोको महाराजस्तेन वै तत्प्रवर्तितम्

सात्त्वतस्य सुतो जातः सर्वशास्त्रविशारदः । पुण्यश्लोको महाराजस्तेनैव तत्प्रवर्तितम् ॥

Verse 35

सात्त्वतः सत्त्वसंपन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् / अन्धकं वै महाभोजं वृष्णिं देवावृधं नृपम् / ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम्

सात्त्वतः सत्त्वसम्पन्नः कौशल्यां सुषुवे सुतान् । अन्धकं महाभोजं च वृष्णिं देवावृधं नृपम् ॥ ज्येष्ठं च भजमानाख्यं धनुर्वेदविदां वरम् ॥

Verse 36

तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति प्रभुः

तेषां देवावृधो राजा परमं तप आचरन् । सर्वगुणोपेतः पुत्रो मम भूयादिति प्रभुः ॥

Verse 37

तस्य बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोको ऽभवन्नृपः / धार्मिको रूपसंपन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा

तस्माद् बभ्रुरिति ख्यातः पुण्यश्लोकोऽभवन्नृपः । धार्मिको रूपसम्पन्नस्तत्त्वज्ञानरतः सदा ॥

Verse 38

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे / तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च

भजमानस्य सृञ्जय्यां भजमाना विजज्ञिरे । तेषां प्रधानौ विख्यातौ निमिः कृकण एव च ॥

Verse 39

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा / वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा

महाभोजकुले जाता भोजा वैमार्तिकास्तथा । वृष्णेः सुमित्रो बलवाननमित्रः शिनस्तथा ॥

Verse 40

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः / प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः

अनमित्रादभून्निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः । प्रसेनस्तु महाभागः सत्राजिन्नाम चोत्तमः ॥

Verse 41

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत्

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद् वृष्णिनन्दनात् । सत्यवान् सत्यसंपन्नः सत्यकस्तत्सुतो ऽभवत् ॥

Verse 42

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः / कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः

सात्यकिर्युयुधानस्तु तस्यासङ्गो ऽभवत् सुतः । कुणिस्तस्य सुतो धीमांस्तस्य पुत्रो युगन्धरः ॥

Verse 43

माद्रया वृष्णेः सुतो जज्ञे पृश्निर्वै यदुनन्दनः / जज्ञाते तनयौ पृश्नेः श्वफल्कश्चित्रकश्च ह

माद्रायां वृष्णिना पुत्रः पृश्निर्नाम यदूनां नन्दनः समजायत। पृश्नेस्तु तनयौ द्वौ जातौ—श्वफल्कश्चित्रकश्च।

Verse 44

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / तस्यामजनयत् पुत्रमक्रूरं नाम धार्मिकम् / उपमङ्गुस्तथा मङ्गुरन्ये च बहवः सुताः

श्वफल्कः काशिराजस्य दुहितरं भार्यां लेभे। तस्यां धर्मप्रसिद्धमक्रूरं नाम पुत्रमजनयत्; उपमङ्गुं मङ्गुं चान्यांश्च बहून् सुतान्।

Verse 45

अक्रूरस्य स्मृतः पुत्रो देववानिति विश्रुतः / उपदेवश्च पुण्यात्मा तयोर्विश्वप्रमाथिनौ

अक्रूरस्य देववानिति विश्रुतः पुत्रः स्मृतः। उपदेवश्च पुण्यात्मा; तौ द्वौ विश्वप्रमाथिनौ कथितौ।

Verse 46

चित्रकस्याभवत् पुत्रः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

चित्रकस्य पुत्रौ बभूवतुः पृथुर्विपृथुरेव च। अश्वग्रीवः सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ च।

Verse 47

अन्धकात् काश्यदुहिता लेभे च चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषम्

अन्धकात् काश्यपदुहिता चतुरः सुतान् लेभे—कुकुरं भजमानं च शुचिं कम्बलबर्हिषं च।

Verse 48

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयोऽभवत्। कपोतरोमा विपुलस्तस्य पुत्रो विलोमकः॥

Verse 49

तस्यासीत् तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल / ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः

तस्यासीत्तुम्बुरुसखा विद्वान् पुत्रो नलः किल। ख्यायते तस्य नामानुरनोरानकदुन्दुभिः॥

Verse 50

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः / वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः

स गोवर्धनमासाद्य तताप विपुलं तपः। वरं तस्मै ददौ देवो ब्रह्मा लोकमहेश्वरः॥

Verse 51

वंशस्य चाक्षयां कीर्ति गानयोगमनुत्तमम् / गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च

वंशस्य चाक्षयां कीर्तिं गानयोगमनुत्तमम्। गुरोरभ्यधिकं विप्राः कामरूपित्वमेव च॥

Verse 52

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम् / पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्

स लब्ध्वा वरमव्यग्रो वरेण्यं वृषवाहनम्। पूजयामास गानेन स्थाणुं त्रिदशपूजितम्॥

Verse 53

तस्य गानरतस्याथ भगवानम्बिकापतिः / कन्यारत्नं ददौ देवो दुर्लभं त्रिदशैरपि

अथ तस्य गानरतस्य भगवान् अम्बिकापतिः देवः कन्यारत्नं ददौ—दुर्लभं त्रिदशैरपि दिव्यकन्याम्।

Verse 54

तया स सङ्गतो राजा गानयोगमनुत्तमम् / अशिक्षयदमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनाम्

तया सह सङ्गतः स राजा अमित्रघ्नः प्रियां तां भ्रान्तलोचनां गानयोगमनुत्तमम् अशिक्षयत्।

Verse 55

तस्यामुत्पादयामास सुभुजं नाम शोभनम् / रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीमपि कन्यकाम्

तस्यां स सुभुजं नाम शोभनं पुत्रमुत्पादयामास; रूपलावण्यसंपन्नां ह्रीमतीं नाम कन्यकामपि।

Verse 56

ततस्तं जननी पुत्रं बाल्ये वयसि शोभनम् / शिक्षयामास विधिवद् गानविद्यां च कन्यकाम्

ततः सा जननी बाल्ये वयसि शोभनं पुत्रं विधिवत् शिक्षयामास; कन्यकां च गानविद्यायां सम्यगुपदिदेश।

Verse 57

कृतोपनयनो वेदानधीत्य विधिवद् गुरोः / उद्ववाहात्मजां कन्यां गन्धर्वाणां तु मानसीम्

कृतोपनयनो वेदान् गुरोः समीपे विधिवदधीत्य, गन्धर्वाणां मानसीमात्मजां कन्यां तु उद्ववाह।

Verse 58

तस्यामुत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान् / वीणावादनतत्त्वज्ञान् गानशास्त्रविशारदान्

तस्यां स उत्पादयामास पञ्च पुत्राननुत्तमान्। ये वीणावादनतत्त्वज्ञा गानशास्त्रविशारदाः॥

Verse 59

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः / पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्

पुत्रैः पौत्रैः सपत्नीको राजा गानविशारदः। पूजयामास गानेन देवं त्रिपुरनाशनम्॥

Verse 60

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना / सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्

ह्रीमती चापि या कन्या श्रीरिवायतलोचना। सुबाहुर्नाम गन्धर्वस्तामादाय ययौ पुरीम्॥

Verse 61

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः / सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः

तस्यामप्यभवन् पुत्रा गन्धर्वस्य सुतेजसः। सुषेणवीरसुग्रीवसुभोजनरवाहनाः॥

Verse 62

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः / पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः

अथासीदभिजित् पुत्रो वीरस्त्वानकदुन्दुभेः। पुनर्वसुश्चाभिजितः संबभूवाहुकः सुतः॥

Verse 63

आहुकस्योग्रसेनश्च देवकश्च द्विजोत्तमाः / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

द्विजोत्तमाः, आहुकात् उग्रसेनः देवकश्च जातौ; देवकस्य च वीराः सुता जज्ञिरे, त्रिदशोपमाः गुणैः।

Verse 64

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन् वसुदेवाय ता ददौ

देववान् उपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः च जाताः; तेषां स्वसारः सप्त आसन्, ताः वसुदेवाय ददौ विवाहार्थम्।

Verse 65

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा सहदेवा च सुव्रता / देवकी चापि तासां तु वरिष्ठाभूत् सुमध्यमा

वृकदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता; श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा पुनः सहदेवा च सुव्रता। तासां मध्ये देवकी सुमध्यमा वरिष्ठा बभूव।

Verse 66

अग्रसेनस्य पुत्रो ऽभून्न्यग्रोधः कंस एव च / सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमाञ्छङ्कुरेव च

अग्रसेनस्य पुत्रा बभूवुः—न्यग्रोधः कंस एव च; सुभूमी राष्ट्रपालश्च तुष्टिमान् शङ्कुरेव च।

Verse 67

भजमानादबूत् पुत्रः प्रख्यातो ऽसौ विदूरथः / तस्य शूरः शमिस्तस्मात् प्रतिक्षत्रस्ततो ऽभवत्

भजमानात् पुत्रो जातः प्रख्यातो विदूरथः; तस्मात् शूरः, शूरात् शमिः, शमितः पश्चात् प्रतिक्षत्रोऽभवत्।

Verse 68

स्वयंभोजस्ततस्तस्माद् हृदिकः शत्रुतापनः / कृतवर्माथ तत्पुत्रो देवरस्तत्सुतः स्मृतः / स शूरस्तत्सुतो धीमान् वसुदेवो ऽथ तत्सुतः

स्वयंभोजात् ततो जातो हृदिकः शत्रुतापनः। तस्मात् कृतवर्मा जातः, तत्पुत्रो देवरः स्मृतः। तस्य पुत्रः शूरो धीमान्, तस्माद् वसुदेवोऽभवत्, अथ तस्यापि सुतः॥

Verse 69

वसुदेवावन्महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः / बभूव देवकीपुत्रो देवैरभ्यर्थितो हरिः

वसुदेववंशे महाबाहुर्वासुदेवो जगद्गुरुः। देवकीपुत्रो बभूव हरिर्देवैरभ्यर्थितः॥

Verse 70

रोहिणी च महाभागा वसुदेवस्य शोभना / असूत पत्नी संकर्षं रामं ज्येष्ठं हलायुधम्

रोहिणी महाभागा वसुदेवस्य शोभना। पत्नी संकर्षं जनयामास रामं ज्येष्ठं हलायुधम्॥

Verse 71

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः / हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः

स एव परमात्मासौ वासुदेवो जगन्मयः। हलायुधः स्वयं साक्षाच्छेषः संकर्षणः प्रभुः॥

Verse 72

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम् / बभूत तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः

भृगुशापच्छलेनैव मानयन् मानुषीं तनुम्। बभूव तस्यां देवक्यां रोहिण्यामपि माधवः॥

Verse 73

उमादेहसमुद्भूता योगनिद्रा च कौशीकी / नियोगाद् वासुदेवस्य यशोदातनया ह्यभूत्

उमादेहसमुद्भूता सा योगनिद्रा तु कौशीकी । वासुदेवस्य नियोगेन यशोदातनया ह्यभूत् ॥

Verse 74

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः / प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः

ये चान्ये वसुदेवस्य वासुदेवाग्रजाः सुताः । प्रागेव कंसस्तान् सर्वान् जघान मुनिपुङ्गवाः ॥

Verse 75

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः / ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः

सुषेणश्च तथोदायी भद्रसेनो महाबलः । ऋजुदासो भद्रदासः कीर्तिमानपि पूर्वजः ॥

Verse 76

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः / असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम्

हतेष्वेतेषु सर्वेषु रोहिणी वसुदेवतः । असूत रामं लोकेशं बलभद्रं हलायुधम् ॥

Verse 77

जाते ऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् / असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

जातेऽथ रामे देवानामादिमात्मानमच्युतम् । असूत देवकी कृष्णं श्रीवत्साङ्कितवक्षसम् ॥

Verse 78

रेवती नाम रामस्य भार्यासीत् सुगुणान्विता / तस्यामुत्पादयामास पुत्रौ द्वौ निशठोल्मुकौ

रेवती नाम रामस्य भार्या बभूव सुगुणान्विता। तस्यां स जनयामास पुत्रौ द्वौ—निशठं चोल्मुकं च॥

Verse 79

षोडशस्त्रीसहस्त्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः / बभूवुरात्मजास्तासु शतशो ऽथ सहस्त्रशः

षोडशस्त्रीसहस्राणि कृष्णस्याक्लिष्टकर्मणः। तासु बभूवुरात्मजाः शतशोऽथ सहस्रशः॥

Verse 80

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः / चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च

चारुदेष्णः सुचारुश्च चारुवेषो यशोधरः। चारुश्रवाश्चारुयशाः प्रद्युम्नः शङ्ख एव च॥

Verse 81

रुक्मिण्य वासुदेवस्यां महाबलपराक्रमाः / विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिम् सुताः

रुक्मिण्यां वासुदेवस्य महाबलपराक्रमाः। विशिष्टाः सर्वपुत्राणां संबभूवुरिमे सुताः॥

Verse 82

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम् / जाम्बवत्यब्रवीत् कृष्णं भार्या तस्य शुचिस्मिता

तान् दृष्ट्वा तनयान् वीरान् रौक्मिणेयाञ्जनार्दनम्। जाम्बवती शुचिस्मिता कृष्णं भार्या तमब्रवीत्॥

Verse 83

मम त्वं पुण्डरीकाक्ष विशिष्टं गुणवत्तमम् / सुरेशसदृशं पुत्रं देहि दानवसूदन

हे पुण्डरीकाक्ष दानवसूदन! मम विशिष्टं गुणवत्तमं सुरेशसदृशं पुत्रं देहि।

Verse 84

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः / समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः

जात्बवत्या वचः श्रुत्वा जगन्नाथः स्वयं हरिः। समारेभे तपः कर्तुं तपोनिधिररिन्दमः॥

Verse 85

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः / दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रं तप्त्वा तीव्रं महत् तपः

तच्छृणुध्वं मुनिश्रेष्ठा यथासौ देवकीसुतः। तप्त्वा तीव्रं महत्तपः दृष्ट्वा लेभे सुतं रुद्रम्॥