Shloka 48
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
विदिते तु परे तत्त्वे वर्णातीते ह्यविक्रिये / किङ्करत्वं च गच्छन्ति मन्त्रा मन्त्राधिपैः सह
Transliteration
vidite tu pare tattve varṇātīte hyavikriye / kiṅkaratvaṃ ca gacchanti mantrā mantrādhipaiḥ saha
Translation
परे तत्त्वे विदिते वर्णातीत एवाविक्रिये, मन्त्राः मन्त्राधिपैः सह किङ्करत्वं गच्छन्ति।
Word by Word
विदितेwhen (it is) known
विदिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvi-√विद् (धातु) → vidita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
परेin the supreme
परे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (of तत्त्वे)
तत्त्वेin the principle/reality
तत्त्वे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी-आश्रय (in the reality/principle)
वर्णातीतॆin (that which is) beyond letters/varṇas
वर्णातीतॆ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootvarṇa-atīta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी/निर्धारणार्थ: “beyond varṇa”) विशेषण (of तत्त्वे)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थक (for/indeed)
अविक्रियेin the unchanging
अविक्रिये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootavikriya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; विशेषण (of तत्त्वे)
किङ्करत्वम्servitude/attendant-status
किङ्करत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkiṅkara-tva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; भाववाचक तद्धित (-त्व)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (and)
गच्छन्तिgo/attain
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन (pl), परस्मैपद
मन्त्राःmantras
मन्त्राः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmantra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
मन्त्राधिपैःwith the lords of mantras
मन्त्राधिपैः:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeNoun
Rootmantra-adhipa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी: “lords of mantras”)
सहtogether with
सह:
Sahakari (सहकारी/सह)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (with); तृतीया-सहचर्य (governs instrumental)