Shloka 73
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
वंशे तु यस्य कस्यापि भवेदेष मनुर्यदि / तद्वंश्याः सर्व एव स्युर्मुक्तास्तृप्ता न संशयः
Transliteration
vaṃśe tu yasya kasyāpi bhavedeṣa manuryadi / tadvaṃśyāḥ sarva eva syurmuktāstṛptā na saṃśayaḥ
Translation
वंशे तु यस्य कस्यापि भवेदेष मनुर्यदि, तद्वंश्याः सर्व एव स्युः मुक्तास्तृप्ता न संशयः।
Word by Word
वंशेin a lineage
वंशे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अन्वय/विरोध
यस्यof whom/whose
यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (relative)
कस्यापिof anyone at all
कस्यापि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; अनिश्चित (indefinite: of anyone)
भवेत्should be/occur
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद
मनुःManu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृपद (apposition to ‘एषः’)
यदिif
यदि:
Hetu/Condition (निमित्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्त (conditional conjunction)
तद्-वंश्याःhis descendants
तद्-वंश्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वंश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तृपद (descendants of that one)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समुच्चय (all)
एवindeed/only
एव:
Niyamaka (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
स्युःwould be
स्युः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
मुक्ताःliberated
मुक्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुक्त (प्रातिपदिक; मुच् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)
तृप्ताःsatisfied/content
तृप्ताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृप्त (प्रातिपदिक; तृप् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेयविशेषण
नno/not
न:
Pratishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate: ‘there is no doubt’)