Shloka 34
ललितोपाख्याने मन्त्रतारतम्यकथनम्
Hierarchy of Mantras in the Lalitopākhyāna
Devanagari script
लक्षद्वितयजाप्येन नारीः सर्वा वशं नयेत् / लक्षत्रितयजापेन सर्वान्वशयते नृपान्
Transliteration
lakṣadvitayajāpyena nārīḥ sarvā vaśaṃ nayet / lakṣatritayajāpena sarvānvaśayate nṛpān
Translation
लक्षद्वितयजाप्येन सर्वा नारीः स्ववशं नयेत् । लक्षत्रितयजापेन सर्वान् नृपान् अपि वशयति ॥
Word by Word
lakṣa-dvitaya-jāpyenaby (means of) the japa of two lakhs
lakṣa-dvitaya-jāpyena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक) + dvitaya (प्रातिपदिक) + jāpya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन); हेतु/करणार्थे ‘-ena’
nārīḥwomen
nārīḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)
sarvāḥall
sarvāḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); विशेषणम् (qualifier) of nārīḥ
vaśaminto subjection/control
vaśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); ‘vaśaṃ nay-’ idiom
nayetshould lead/bring
nayet:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootnī (धातु)
FormOptative (विधिलिङ्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Parasmaipada (परस्मैपद)
lakṣa-tritaya-jāpenaby the japa of three lakhs
lakṣa-tritaya-jāpena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootlakṣa (प्रातिपदिक) + tritaya (प्रातिपदिक) + jāpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
sarvānall
sarvān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन); विशेषणम् of nṛpān
vaśayatesubdues/controls
vaśayate:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvaś (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन); Causative (णिच्) sense ‘to subdue’; Ātmanepada (आत्मनेपद)
nṛpānkings
nṛpān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Plural (बहुवचन)