Shloka 30
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
शतयोजनविस्तारं परिवृत्य महीतलम् / त्रिंशद्योजनमुन्नद्धं ज्वालाकारत्वमाव्रज
Transliteration
śatayojanavistāraṃ parivṛtya mahītalam / triṃśadyojanamunnaddhaṃ jvālākāratvamāvraja
Translation
शतयोजनविस्तारं महीतलं परितो वृत्य। त्रिंशद्योजनमुन्नद्धं ज्वालाकारत्वमाव्रज॥
Word by Word
शतयोजनविस्तारम्a spread of a hundred yojanas
शतयोजनविस्तारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशत + योजन + विस्तार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शतयोजनः विस्तारः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; परिमाण-निर्देश
परिवृत्यhaving surrounded
परिवृत्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + वृत् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having surrounded/encircled’
महीतलम्the surface of the earth
महीतलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमही + तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मही-तलम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
त्रिंशद्योजनम्(to the extent of) thirty yojanas
त्रिंशद्योजनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्रिंशत् + योजन (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समास (त्रिंशद्-योजनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; परिमाण
उन्नद्धम्raised/extended upward
उन्नद्धम्:
Karma-anvaya (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + नह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (त्रिंशद्योजनम्)
ज्वालाकारत्वम्the state of having a flame-form
ज्वालाकारत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootज्वाला + आकार + त्व (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (ज्वालायाः आकारः) + त्व-प्रत्यय (abstract noun); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
आव्रजassume/enter
आव्रज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + व्रज् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद