Shloka 14
मदनकामेश्वरप्रादुर्भावः
Manifestation of Madana-Kāmeśvara
Devanagari script
अथोवाच विधाता तु भगवन्तं जनार्दनम् / कर्तव्यो विधिनोद्वाहस्त्वनयोः शिवयोर्हरे
Transliteration
athovāca vidhātā tu bhagavantaṃ janārdanam / kartavyo vidhinodvāhastvanayoḥ śivayorhare
Translation
अथ विधाता भगवन्तं जनार्दनम् उवाच—हरे, अनयोः शिवयोः विधिनोद्वाहः कर्तव्यः।
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formमङ्गल/अनन्तरार्थक-अव्यय (sequencing particle)
उवाचsaid
उवाच:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
विधाताthe Creator (Brahmā)
विधाता:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
भगवन्तम्the Blessed Lord
भगवन्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
जनार्दनम्Janārdana (Viṣṇu)
जनार्दनम्:
सम्बोधन-लक्ष्य/कर्म (Object in address)
TypeNoun
Rootजनार्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; भगवन्तम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
कर्तव्यःmust be done
कर्तव्यः:
विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'to be done/should be performed'
विधिनाaccording to rule/rite
विधिना:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
उद्वाहःmarriage
उद्वाहः:
कर्ता/विषय (Subject/topic)
TypeNoun
Rootउद्वाह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात
अनयोःof these two
अनयोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), द्विवचन (Dual)
शिवयोःof Śiva and Śivā
शिवयोः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, द्विवचन; दम्पत्योः (the auspicious pair; here: Śiva and Śivā)
हरेO Hari
हरे:
सम्बोधन (Sambodhana/Address)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन