Shloka 46
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
उग्रे तपसि संस्थानामनन्या र्पितचेतसाम् / दशवर्षसहस्राणि दशाहानि च संययुः
Transliteration
ugre tapasi saṃsthānāmananyā rpitacetasām / daśavarṣasahasrāṇi daśāhāni ca saṃyayuḥ
Translation
उग्रे तपसि संस्थितानाम् अनन्यसमर्पितचेतसाम्, दशवर्षसहस्राणि दशाहानि च व्यतीताः।
Word by Word
उग्रेfierce
उग्रे:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — locative singular; qualifies ‘तपसि’
तपसिin austerity
तपसि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन — locative singular
संस्थानाम्of those abiding
संस्थानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसम्-√स्था (धातु) + संस्थान (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — genitive plural; ‘of those stationed/remaining’
अनन्यexclusive, without other (thought)
अनन्य:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — nominative singular (used adverbially/qualitatively: ‘with exclusive (devotion)’)
अर्पितoffered, devoted
अर्पित:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√अर्प् (धातु) + अर्पित (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — genitive plural (in compound); past passive participle (क्त)
चेतसाम्of (their) minds
चेतसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन — genitive plural; compound: अर्पित-चेतस् = ‘whose minds are devoted’
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण — numeral used as qualifier (in compound)
वर्षyears
वर्ष:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (in compound)
सहस्राणिten-thousand years
सहस्राणि:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन — accusative plural; compound: दश-वर्ष-सहस्राणि = ‘ten-thousand years’ (as a measure of time)
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण — numeral qualifier (in compound)
अहानिten days
अहानि:
Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), बहुवचन — accusative plural; compound: दश-अहानि = ‘ten days’ (time measure)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय — conjunction
संययुःpassed/elapsed
संययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√या (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), बहुवचन — 3rd plural perfect; परस्मैपद