Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification

ततो मुखात्समुत्पन्ना दीव्यतस्तस्य देवताः / यतो ऽस्य दीव्यतो जातास्तेन देवाः प्रकीर्त्तिताः

tato mukhātsamutpannā dīvyatastasya devatāḥ / yato 'sya dīvyato jātāstena devāḥ prakīrttitāḥ

ततः तस्य दीव्यतः मुखात् समुत्पन्ना देवताः; यतोऽस्य दीव्यतो जाताः, तेन ते ‘देवाः’ इति प्रकीर्तिताः।

tataḥthen/thereupon
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), adverb (क्रियाविशेषण) of sequence: 'thereupon/then'
mukhātfrom (the) mouth/face
mukhāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootmukha (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
samutpannāḥarisen/produced
samutpannāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam-ut-pad (धातु) → samutpanna (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); agrees with devatāḥ
dīvyataḥfrom/while (he) is playing
dīvyataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootdiv (धातु) → dīvyat (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
FormPresent active participle (शतृ/कृदन्त) used in Ablative singular (5th/पञ्चमी, एकवचन) as 'from/while (he) is playing'
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम); Masculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
devatāḥdeities
devatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
yataḥsince/because
yataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootyatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), causal-relative adverb (हेतुवाचक यत्-प्रत्यय): 'since/from which cause'
asyaof him/of this
asya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम); Masculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
dīvyataḥfrom/while playing
dīvyataḥ:
Hetu (हेतु)
TypeAdjective
Rootdiv (धातु) → dīvyat (शतृ/वर्तमान कृदन्त)
FormPresent active participle (शतृ/कृदन्त) in Ablative singular (5th/पञ्चमी, एकवचन)
jātāḥborn/arisen
jātāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootjan (धातु) → jāta (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त); Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); agrees with devāḥ
tenatherefore/by that
tena:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun (सर्वनाम); Instrumental (3rd/तृतीया), Singular (एकवचन)
devāḥgods
devāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
prakīrtitāḥare called/are renowned as
prakīrtitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-kīrt (धातु) → prakīrtita (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त/कृदन्त); Masculine, Nominative, Plural; predicate adjective with devāḥ