Shloka 185
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
एवं वर्णाश्रमाणां च प्रविभागे कृते तदा / यदा प्रजा ना वर्द्धंत वर्णधर्मसमासिकाः
Transliteration
evaṃ varṇāśramāṇāṃ ca pravibhāge kṛte tadā / yadā prajā nā varddhaṃta varṇadharmasamāsikāḥ
Translation
एवं वर्णाश्रमाणां च प्रविभागे कृते तदा । यदा प्रजा न वर्धन्ते वर्णधर्मसमाश्रिताः ॥
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
वर्णाश्रमाणाम्of the varṇas and āśramas
वर्णाश्रमाणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवर्ण-आश्रम (प्रातिपदिक; वर्ण + आश्रम)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
चand
च:
समुच्चय (Conjunctive)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
प्रविभागेin the classification/division
प्रविभागे:
अधिकरण (अधिकरणम्/Locative)
TypeNoun
Rootप्र-विभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
कृतेwhen (it was) done
कृते:
अधिकरण (सति-सप्तमी/Locative absolute)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
यदाwhen
यदा:
कालाधिकरण (Time adjunct)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (correlative temporal)
प्रजाःcreatures, subjects
प्रजाः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
नnot
न:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation particle)
अवर्धन्तgrew, increased
अवर्धन्त:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootवृध् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
वर्णधर्मसमासिकाःhaving varṇa-dharma in a mixed/combined form
वर्णधर्मसमासिकाः:
कर्ता (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootवर्ण-धर्म-समासिक (प्रातिपदिक; वर्ण + धर्म + समासिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; प्रजाः इति विशेष्यस्य विशेषण