Shloka 172
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
प्रस्थानानि तु तेषां च यमान्सनियमांस्तथा / चतुर्वर्णात्मकः पूर्वं गृहस्थस्याश्रमः स्थितः
Transliteration
prasthānāni tu teṣāṃ ca yamānsaniyamāṃstathā / caturvarṇātmakaḥ pūrvaṃ gṛhasthasyāśramaḥ sthitaḥ
Translation
तेषां प्रस्थानानि च यमान् स-नियमांश्च; पूर्वं तु गृहस्थस्य आश्रमः चतुर्वर्णात्मकः स्थितः।
Word by Word
प्रस्थानानिdepartures/paths (practices)
प्रस्थानानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थ (but/indeed)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
यमान्restraints (yamas)
यमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
स-नियमān(and) observances (niyamas)
स-नियमān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनियम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; 'स' उपसर्गवत् समुच्चयार्थे (together with)
तथाalso
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; 'also/likewise'
चतुर्-वर्ण-आत्मकःconsisting of four varṇas
चतुर्-वर्ण-आत्मकः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् + वर्ण + आत्मक (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः: चतुर्णां वर्णानां आत्मकः (consisting of four varṇas)
पूर्वम्formerly/first
पूर्वम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formकाल-अव्यय (adverb: 'formerly/first')
गृहस्थस्यof the householder
गृहस्थस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
आश्रमःthe āśrama
आश्रमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
स्थितःis established/stands
स्थितः:
Kriya (क्रिया/स्थितिवाचक)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त; स्थित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate participle)