Shloka 171
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ब्रह्मा तान्स्थापयामास आश्रमान् भ्रामतामतः / निर्द्दिदेश ततस्तेषां ब्रह्मा धर्मान्प्रभा षते
Transliteration
brahmā tānsthāpayāmāsa āśramān bhrāmatāmataḥ / nirddideśa tatasteṣāṃ brahmā dharmānprabhā ṣate
Translation
ब्रह्मा तान् आश्रमान् स्थापयामास, मतिभ्रान्तान् इव; ततः तेषां धर्मान् ब्रह्मा प्रभाषते निर्दिदेश।
Word by Word
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तान्those
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; आश्रमान् इत्यर्थे
स्थापयामासestablished
स्थापयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + णिच्; स्थापय् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; causative (णिच्)
आश्रमान्āśramas
आश्रमान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
भ्रामताम्of the wandering (beings)
भ्रामताम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (present active participle) षष्ठी-बहुवचन (Genitive plural) पुंलिङ्ग/नपुंसक; 'भ्रामताम्' = 'of those who wander'
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थ/तस्मात्-अर्थे (therefore/from this)
निर्दिदेशinstructed/appointed
निर्दिदेश:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि: + दिश् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अपादानार्थ (then/thereupon)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्त-कर्तृनिर्देश
धर्मान्duties/laws
धर्मान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
प्रभाषतेspeaks/declares
प्रभाषते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + भाष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद