Shloka 134
Varāha-uddhāraṇa and the Re-constitution of Bhū-maṇḍala
Earth after Pralaya
Devanagari script
ततस्ते प्रबला ये तु सत्यशीला अहिंसकाः / वीतलोभा जितात्मानो निवसंति स्मृतेषु वै
Transliteration
tataste prabalā ye tu satyaśīlā ahiṃsakāḥ / vītalobhā jitātmāno nivasaṃti smṛteṣu vai
Translation
ततः ते प्रबला ये तु सत्यशीलाः अहिंसकाः। वीतलोभाः जितात्मानः स्मृतेषु वै निवसन्ति॥
Word by Word
ततःthen/thereafter
ततः:
Hetu/Apadana (अपादानार्थ-निर्देश)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya); तस्मात्/ततः = ablatival adverb (तस्मात् इत्यर्थे)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/प्रथमा) बहुवचन; सर्वनाम
प्रबलाःstrong/mighty
प्रबलाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रबल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण (qualifying ‘ते’)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; सम्बन्धबोधक-यः/ये (relative pronoun)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha/Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle) — contrast/emphasis
सत्यशीलाḥtruthful in character
सत्यशीलाḥ:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्य + शील (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; तत्पुरुष-समास (सत्यं शीलं येषाम्/सत्यशीलाः) — ‘truthful in conduct’
अहिंसकाःnon-violent
अहिंसकाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअहिंसक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; विशेषण
वीतलोभाःfree from greed
वीतलोभाः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवीत + लोभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; तत्पुरुष (लोभं वीताः = free from greed)
जितात्मानःhaving conquered the self
जितात्मानः:
Karta-anvaya (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचन; बहुव्रीहि (जितः आत्मा येषाम्) — ‘self-controlled’
निवसन्तिdwell/live
निवसन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + √वस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); प्रथमपुरुष (3rd) बहुवचन; परस्मैपद
स्मृतेषुin the smṛtis/traditions
स्मृतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्मृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/सप्तमी) बहुवचन; अधिकरण (locative)
वैindeed
वै:
Sambandha/Avyaya (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात — emphasis/assurance