Shloka 41
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
मारिषायां ततस्ते वै मनसा गर्भमादधुः / दशभ्यस्तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां प्रजापतिः
Transliteration
māriṣāyāṃ tataste vai manasā garbhamādadhuḥ / daśabhyastu pracetobhyo māriṣāyāṃ prajāpatiḥ
Translation
ततः ते वै मारिषायां मनसा गर्भमादधुः; दशभ्यः प्रचेतोभ्यः मारिषायां प्रजापतिरभवत्।
Word by Word
मारिषायाम्in Māriṣā
मारिषायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootमारिषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
ततःthen, thereafter
ततः:
सम्बन्ध/क्रम (sequence marker)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
तेthey
ते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (contextual), प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), बहुवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle/emphasis)
मनसाby mind, mentally
मनसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/तृतीया), एकवचन
गर्भम्embryo, conception
गर्भम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन
आदधुःthey placed/implanted
आदधुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootआ-धा (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
दशभ्यःfrom the ten
दशभ्यः:
अपादान (Apādāna/Ablative-source)
TypeAdjective
Rootदशन् (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक) पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/पञ्चमी), बहुवचन
तुbut, indeed
तु:
सम्बन्ध (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (contrastive particle)
प्रचेतोभ्यःfrom the Pracetas (sons)
प्रचेतोभ्यः:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootप्रचेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/पञ्चमी), बहुवचन
मारिषायाम्in Māriṣā
मारिषायाम्:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootमारिषा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन
प्रजापतिःPrajāpati (lord of creatures)
प्रजापतिः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootप्रजापति (प्रातिपदिक: प्रजा+पति)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन