Shloka 38
Pṛthivī-dohaṇa (The Milking of the Earth) and the Praise of King Pṛthu
Devanagari script
युष्माकं तेजसार्द्धेन मम चार्धेन तेजसा / अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान्दक्षो नाम प्रजापतिः
Transliteration
yuṣmākaṃ tejasārddhena mama cārdhena tejasā / asyāmutpatsyate vidvāndakṣo nāma prajāpatiḥ
Translation
युष्माकं तेजसार्धेन मम चार्धेन तेजसा। अस्यामुत्पत्स्यते विद्वान् दक्षो नाम प्रजापतिः॥
Word by Word
युष्माकम्of you (pl.)
युष्माकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; सर्वनाम
तेजसाby/with energy, splendor
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
अर्धेनwith half (a share)
अर्धेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन
ममof me, my
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अर्धेनwith half (a share)
अर्धेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तेजसाby/with splendor
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
अस्याम्in her
अस्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सर्वनाम
उत्पत्स्यतेwill be born/arise
उत्पत्स्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउत् + पद् (धातु)
Formलृट् (simple future), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
विद्वान्a wise man, knower
विद्वान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/वसुँ) used substantively
दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; व्यक्तिनाम
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formनाम-निपात (quotative: ‘named’)
प्रजापतिःlord of creatures, Prajāpati
प्रजापतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रजानां पतिः)