Shloka 104
मन्वन्तरानुक्रमवर्णनम् (Enumeration of Manvantara Cycles) — with focus on Svārociṣa Manvantara
Devanagari script
सूत उवाच अरण्यस्योदकः पुत्रो वरुणत्वमुपागतः / तेन सा वारुणी ज्ञेया भ्रात्रा ख्यातिमुपागता
Transliteration
sūta uvāca araṇyasyodakaḥ putro varuṇatvamupāgataḥ / tena sā vāruṇī jñeyā bhrātrā khyātimupāgatā
Translation
सूत उवाच—अरण्यस्योदकः पुत्रो वरुणत्वम् उपागतः; तेन सा ‘वारुणी’ इति ज्ञेया, भ्रात्रा ख्यातिम् उपागता।
Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
अरण्यस्यof the forest
अरण्यस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
उदकःUdaka (name)
उदकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootउदक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पुत्रःson
पुत्रः:
Apposition (समानााधिकरण/Predicate noun)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वरुणत्वम्the state of Varuṇa-hood
वरुणत्वम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootवरुणत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उपागतःhaving attained
उपागतः:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nom), एकवचन; कर्तरि प्रयोग (active sense)
तेनby that, therefore
तेन:
Karana (करण/Instrument-cause)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग (Masc/Neut), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
साshe
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वारुणीVāruṇī
वारुणी:
Apposition (समानााधिकरण/Predicate name)
TypeNoun
Rootवारुणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
ज्ञेयाis to be known
ज्ञेया:
Kriya (क्रिया/Predicate necessity)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formतव्यत्/य-प्रत्ययान्त (Gerundive/Passive necessity), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nom), एकवचन; विधेय (should be known)
भ्रात्राby (her) brother
भ्रात्रा:
Karana (करण/Instrument-agent)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
ख्यातिम्fame
ख्यातिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootख्याति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
उपागताhaving attained
उपागता:
Kriya (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootउप-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nom), एकवचन; कर्तरि प्रयोग (active sense)