Shloka 9
यज्ञप्रवर्तनम् (Yajña-pravartana) — The Institution/Commencement of Sacrifice in Dvāpara
Devanagari script
अयं धर्मो ह्ययं नेति निश्चयो नाधिगम्यते / कारणानां च वैकल्प्यात्कार्याणां चाप्यनिश्चयात्
Transliteration
ayaṃ dharmo hyayaṃ neti niścayo nādhigamyate / kāraṇānāṃ ca vaikalpyātkāryāṇāṃ cāpyaniścayāt
Translation
अयं धर्मः, अयं नेति—इति निश्चयो नाधिगम्यते। कारणानां वैकल्प्यात् कार्याणां चाप्यनिश्चयात्।
Word by Word
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — demonstrative pronoun
धर्मःdharma
धर्मः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject complement
हिindeed
हि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/बलार्थ — emphatic/causal particle
अयम्this
अयम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — demonstrative pronoun
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
इतिthus
इति:
वाक्यचिह्न (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्ति-अव्यय (quotative)
निश्चयःcertainty/decision
निश्चयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — subject
नnot
न:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
अधिगम्यतेis ascertained
अधिगम्यते:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-गम् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद, कर्मणि प्रयोग (passive) — ‘is attained/ascertained’
कारणानाम्of causes
कारणानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive (of causes)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वैकल्प्यात्from variability/alternatives
वैकल्प्यात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootवैकल्प्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative (from alternativeness/variability)
कार्याणाम्of effects
कार्याणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन — Genitive (of effects/acts)
चand
च:
समुच्चय (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपिalso
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/समुच्चय-अव्यय (particle: also/even)
अनिश्चयात्from uncertainty
अनिश्चयात्:
अपादान (Ablative source/अपादान)
TypeNoun
Rootअनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative (from uncertainty)