Shloka 11
Saṃkhyāvarta (संख्यावर्त्त): Commencement of Yajña at the Dawn of Tretāyuga
Devanagari script
यजन्तं पशुभिर्मे ध्यैरूचुः सर्वे समागताः / कर्मव्यग्रेषु ऋत्विक्षु संतते यज्ञकर्मणि
Transliteration
yajantaṃ paśubhirme dhyairūcuḥ sarve samāgatāḥ / karmavyagreṣu ṛtvikṣu saṃtate yajñakarmaṇi
Translation
यजन्तं पशुभिर्मेध्यैरूचुः सर्वे समागताः । कर्मव्यग्रेषु ऋत्विक्षु संतते यज्ञकर्मणि ॥
Word by Word
yajantam(him) sacrificing
yajantam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootyaj (धातु) → yajant (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
paśubhiḥwith animals (sacrificial beasts)
paśubhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootpaśu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
memy
me:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
dhyaiḥby thoughts/intentions
dhyaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdhī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन
ūcuḥthey said
ūcuḥ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), बहुवचन
sarveall (of them)
sarve:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
samāgatāḥhaving assembled
samāgatāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsam-ā-gam (धातु) → samāgata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
karmavyagreṣuamong those busy with ritual acts
karmavyagreṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootkarma + vyagra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मणि व्यग्राः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
ṛtvikṣuamong the priests
ṛtvikṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootṛtvij (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन
saṃtatewhen (it was) continuing/ongoing
saṃtate:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootsam-tan (धातु) → saṃtata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
yajñakarmaṇiin the sacrificial rite
yajñakarmaṇi:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyajña + karman (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (यज्ञस्य कर्म), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन