Shloka 13
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
वैद्युतेन समाविष्टो वार्ष्यो नाद्भिः प्रशाम्यति / मानवा नां च कुक्षिस्थो नाद्भिः शास्यति पावकः
Transliteration
vaidyutena samāviṣṭo vārṣyo nādbhiḥ praśāmyati / mānavā nāṃ ca kukṣistho nādbhiḥ śāsyati pāvakaḥ
Translation
वैद्युतेन समाविष्टो वार्ष्यो नाद्भिः प्रशाम्यति। मानवानां च कुक्षिस्थो नाद्भिः शास्यति पावकः॥
Word by Word
वैद्युतेनby/with lightning (power)
वैद्युतेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
समाविष्टःentered, pervaded, possessed
समाविष्टः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeVerb
Rootसम्-आ-विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वार्ष्यःrain-born, of rain
वार्ष्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवार्ष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अद्भिःby waters
अद्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
प्रशाम्यतिis quenched, subsides
प्रशाम्यति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-शम् (धातु)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मानवानाम्of humans
मानवानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
कुक्षिस्थःsituated in the belly
कुक्षिस्थः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootकुक्षि + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (कुक्षौ स्थितः)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध (negation particle)
अद्भिःby waters
अद्भिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
शास्यतिwill be controlled/ruled (i.e., will not be checked)
शास्यति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
Formलृट् (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पावकःfire
पावकः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपावक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन