Shloka 12
ध्रुवचर्याकीर्तनं / Dhruva-caryā-kīrtana
Account of Dhruva’s Course and Related Cosmological Ordering
Devanagari script
वैद्युतो जाठरः सौरो ह्यपां गर्भास्त्रयो ऽग्रयः / तस्मादपः पिबन्सूर्यो गोभिर्दीप्यत्यसौ दिवि
Transliteration
vaidyuto jāṭharaḥ sauro hyapāṃ garbhāstrayo 'grayaḥ / tasmādapaḥ pibansūryo gobhirdīpyatyasau divi
Translation
वैद्युतो जाठरः सौरो ह्यपां गर्भास्त्रयोऽग्रयाः। तस्मादपः पिबन्सूर्यो गोभिर्दीप्यत्यसौ दिवि॥
Word by Word
वैद्युतःelectric (born of lightning)
वैद्युतः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootवैद्युत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण (adjectival)
जाठरःgastric, internal (belly-fire)
जाठरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootजाठर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
सौरःsolar
सौरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootसौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
हिindeed, for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
गर्भाःembryos, contained forms
गर्भाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
त्रयःthree
त्रयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; संख्याविशेषण
अग्रयःforemost, excellent
अग्रयः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोग (ablatival adverb) ‘therefore/from that’
अपःwaters
अपः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
पिबन्drinking
पिबन्:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गोभिःwith rays (lit. cows)
गोभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
दीप्यतिshines, blazes
दीप्यति:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootदीप् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
दिविin the sky
दिवि:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन