Shloka 7
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
स वै भ्रामयते नित्यं चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सह / भ्रमन्तमनुगच्छन्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्
Transliteration
sa vai bhrāmayate nityaṃ candrādityau grahaiḥ saha / bhramantamanugacchanti nakṣatrāṇi ca cakravat
Translation
स एव नित्यं चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सह भ्रामयति; तं भ्रमन्तमनुगच्छन्ति नक्षत्राणि च चक्रवत्।
Word by Word
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Sambandha/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात; निश्चयार्थ/प्रसिद्ध्यर्थ (indeed)
भ्रामयतेcauses to revolve
भ्रामयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootभ्रामय् (धातु; णिच् causative of √भ्रम्)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
नित्यम्always
नित्यम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)
चन्द्र-आदित्यौthe Moon and the Sun
चन्द्र-आदित्यौ:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (चन्द्रश्च आदित्यश्च)
ग्रहैःwith the planets
ग्रहैः:
सहकारक/साधन (Instrument/Association)
TypeNoun
Rootग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
सहtogether with
सह:
सम्बन्ध (Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (with)
भ्रमन्तम्(him) revolving
भ्रमन्तम्:
कर्म (Karma/Object: whom they follow)
TypeAdjective
Root√भ्रम् (धातु) + शतृ (कृत्)
Formवर्तमान-कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनुगच्छन्तिfollow
अनुगच्छन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) + अनु- (उपसर्ग)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
नक्षत्राणिthe stars/asterisms
नक्षत्राणि:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Sambandha/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
चक्रवत्like a wheel
चक्रवत्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootचक्रवत् (प्रातिपदिक; चक्र + वत्)
Formउपमानार्थक-अव्यय (comparative adverb: like a wheel)