Shloka 48
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
गजानां पर्वतानां च मेघानां भोगिभिः सह / कुलमेकं पृथग्भूतं योनिरेका जलं स्मृतम्
Transliteration
gajānāṃ parvatānāṃ ca meghānāṃ bhogibhiḥ saha / kulamekaṃ pṛthagbhūtaṃ yonirekā jalaṃ smṛtam
Translation
गजानां पर्वतानां च मेघानां भोगिभिः सह; कुलम् एकं पृथग्भूतं, योनिः एका—जलम् इति स्मृतम्।
Word by Word
गजानाम्of elephants
गजानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
पर्वतानाम्of mountains
पर्वतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मेघानाम्of clouds
मेघानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), षष्ठी (Genitive, 6th), बहुवचन (Plural)
भोगिभिःwith serpents (bhogins)
भोगिभिः:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootभोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), तृतीया (Instrumental, 3rd), बहुवचन (Plural)
सहtogether with
सह:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक अव्यय (prepositional adverb)
कुलम्a lineage/group
कुलम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular)
पृथक्separately
पृथक्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), भेदवाचक (separately)
भूतम्become; formed
भूतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु) + क्त (कृदन्त; भूत)
Formकृदन्त (Past Passive Participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); ‘become/formed’
योनिःsource; womb
योनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
एकाone
एका:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
जलम्water
जलम्:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
स्मृतम्is said/considered
स्मृतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा (Nominative, 1st), एकवचन (Singular); कर्मणि ‘is considered/remembered’