Shloka 44
Āditya-vyūha-kīrtana
Praise/Account of the Solar Array and Celestial Motions
Devanagari script
वर्षन्त्येते युगान्तेषु तृतीयास्ते प्रकीर्त्तिताः / अनेकरूपसंस्थानाः पूरयन्तो महीतलम्
Transliteration
varṣantyete yugānteṣu tṛtīyāste prakīrttitāḥ / anekarūpasaṃsthānāḥ pūrayanto mahītalam
Translation
युगान्तेषु एते तृतीयाः मेघाः वर्षन्ति; अनेकरूपसंस्थानाः सन्तः महीतलं पूरयन्ति।
Word by Word
वर्षन्तिthey rain
वर्षन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural)
एतेthese
एते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
युगान्तेषुat the ends of yugas
युगान्तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुगान्त (प्रातिपदिक: युग + अन्त)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), सप्तमी (Locative, 7th), बहुवचन (Plural)
तृतीयाःthird (group)
तृतीयाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (Pronoun), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
प्रकीर्तिताःare proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formकृदन्त (Past Passive Participle, क्त), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural); कर्मणि प्रयोगे ‘are proclaimed’
अनेकरूपसंस्थानाःhaving many forms and shapes
अनेकरूपसंस्थानाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक + रूप + संस्थान (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
पूरयन्तःfilling
पूरयन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपूरय् (धातु: पूर् + णिच्) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमान कृदन्त (Present Active Participle, शतृ), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा (Nominative, 1st), बहुवचन (Plural)
महीतलम्the surface of the earth
महीतलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहीतल (प्रातिपदिक: मही + तल)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)