Shloka 70
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
बहुपुष्पफलोपेतनानावृक्षलतावृताः / परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः
Transliteration
bahupuṣpaphalopetanānāvṛkṣalatāvṛtāḥ / paraspareṇa dviguṇā vistṛtā harṣavarddhanāḥ
Translation
बहुपुष्पफलोपेतैर्नानावृक्षलतावृताः । परस्परेण द्विगुणा विस्तृता हर्षवर्द्धनाः ॥
Word by Word
बहु-पुष्प-फल-उपेत-नाना-वृक्ष-लता-आवृताःcovered with various trees and creepers, endowed with many flowers and fruits
बहु-पुष्प-फल-उपेत-नाना-वृक्ष-लता-आवृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; √इ (धातु) उपसर्ग-उप) + नाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) उपसर्ग-आ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कृदन्त-भूतकृदन्त (past passive participle) ‘आवृत’; समासः बहुपुष्पफलोपेत (तत्पुरुष) + नानावृक्षलता (कर्मधारय/तत्पुरुष-समूह) + आवृत (कृदन्त)
परस्परेणmutually; with one another
परस्परेण:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (अव्ययीभाववत् प्रयोगः), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘mutually/with one another’ अर्थे
द्वि-गुणाःtwofold; doubled
द्वि-गुणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; द्विगु-समासः ‘द्विगुण’ = twofold
विस्तृताःexpanded; spread out
विस्तृताः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootविस्तृत (कृदन्त; √स्तृ (धातु) उपसर्ग-वि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; भूतकृदन्त (past passive participle)
हर्ष-वर्द्धनाःincreasing joy
हर्ष-वर्द्धनाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootहर्ष (प्रातिपदिक) + वर्द्धन (प्रातिपदिक/कृदन्त-न)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘हर्षस्य वर्द्धनः’