Shloka 34
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद्द्विगुणेन समावृतः / तत्रापि पर्वताः सप्त विज्ञेया रत्नयोनयः
Transliteration
plakṣadvīpasya vistārāddviguṇena samāvṛtaḥ / tatrāpi parvatāḥ sapta vijñeyā ratnayonayaḥ
Translation
प्लक्षद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समावृतः। तत्रापि सप्त पर्वताः विज्ञेयाः रत्नयोनयः।
Word by Word
प्लक्षद्वीपस्यof Plakṣadvīpa
प्लक्षद्वीपस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootप्लक्षद्वीप (समास-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
विस्तारात्from (its) extent/size
विस्तारात्:
अपादान (Apādāna/Source-comparison)
TypeNoun
Rootविस्तार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
द्विगुणेनby double (measure)
द्विगुणेन:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; द्विगु-समास (द्वौ गुणौ यस्य/द्विगुणः = double)
समावृतःis surrounded/encircled
समावृतः:
विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootसम् + आवृत (कृदन्त; √वृ/वृत् धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
अपिalso
अपि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अपि-निपात (also)
पर्वताःmountains
पर्वताः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
सप्तseven
सप्त:
विशेषण (Viśeṣaṇa/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या; अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable numeral)
विज्ञेयाःare to be known
विज्ञेयाः:
विधेय (Predicate)
TypeVerb
Rootवि + ज्ञा (धातु) + य (कृदन्त)
Formविधिलिङ्गार्थक-कर्तव्यताकृदन्त (gerundive/भाव्य), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘should be known’
रत्नयोनयःsources of gems
रत्नयोनयः:
समानााधिकरण-विशेषण (Appositional descriptor)
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; तत्पुरुष (रत्नानां योनयः = sources of gems)