Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

प्लक्षद्वीपवर्णनम्

Description of Plakṣa-dvīpa

अर्चिर्भिर्भ्राजते यस्माद्वैभ्राजस्तेन संस्मृतः / तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि नामतस्तु यथाक्रमम्

arcirbhirbhrājate yasmādvaibhrājastena saṃsmṛtaḥ / teṣāṃ varṣāṇi vakṣyāmi nāmatastu yathākramam

अर्चिर्भिर्भ्राजते यस्माद्वैभ्राजस्तेन संस्मृतः। तेषां वर्षाणि वक्ष्यामि नामतस्तु यथाक्रमम्॥

arciḥbhiḥwith rays/flames
arciḥbhiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootarciṣ (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (Feminine/स्त्रीलिङ्ग), Tṛtīyā (Instrumental/तृतीया), Bahuvacana (Plural/बहुवचन)
bhrājateshines
bhrājate:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootbhrāj (धातु)
FormLaṭ lakāra (Present/लट्), Ātmanepada (आत्मनेपद), Prathama puruṣa (3rd person/प्रथमपुरुष), Ekavacana
yasmātbecause of which
yasmāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Pañcamī vibhakti (Ablative/पञ्चमी), Ekavacana; relative pronoun
vaibhrājaḥVaibhrāja
vaibhrājaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvi-bhrāj (धातु) + a (प्रातिपदिक/नाम)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; proper name
tenatherefore/by that
tena:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsaka, Tṛtīyā (Instrumental/तृतीया), Ekavacana; demonstrative pronoun
saṃsmṛtaḥis remembered/called
saṃsmṛtaḥ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-smṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormKṛdanta PPP (क्त), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
teṣāmof them
teṣām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (Genitive/षष्ठी), Bahuvacana
varṣāṇiregions/tracts (varṣas)
varṣāṇi:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsakaliṅga, Prathamā/Dvitīyā, Bahuvacana; here as object of ‘I will tell’
vakṣyāmiI will describe
vakṣyāmi:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormLuṭ lakāra (Periphrastic future/लुट्), Parasmaipada (परस्मैपद), Uttama puruṣa (1st person/उत्तमपुरुष), Ekavacana
nāmataḥby their names
nāmataḥ:
Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootnāmatas (अव्यय)
FormAvyaya, -tas taddhita-avyaya (तसिल्), ‘by name/nominally’
tuindeed/but
tu:
Sambandha-bodhaka (contrast/सम्बन्ध-प्रबोधक)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvyaya, contrast/emphasis particle (निपात)
yathā-kramamin order
yathā-kramam:
Prakāra (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय) + krama (प्रातिपदिक)
FormAvyayībhāva compound (अव्ययीभाव), indeclinable adverbial phrase meaning ‘in due order’