Brahmanda Purana — Prakriya Pada, Shloka 119
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
मससायुश्च रूपं च तस्मिन्वर्षद्वये स्मृतम् / अधमोत्तमा न तेष्वस्ति तुल्यास्ते रूपशीलतः
Transliteration
masasāyuśca rūpaṃ ca tasminvarṣadvaye smṛtam / adhamottamā na teṣvasti tulyāste rūpaśīlataḥ
Translation
तस्मिन् वर्षद्वये आयुः रूपं च समं स्मृतम्; तेषु नाधमोत्तमभावः, रूपशीलतः सर्वे तुल्याः।
Word by Word
मसस-आयुः(their) lifespan (masasa-?)
मसस-आयुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमसस (प्रातिपदिक) + आयुस्/आयुः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (masasa + lifespan; reading uncertain)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन
वर्ष-द्वयेin those two regions
वर्ष-द्वये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (pair of regions/two varṣas)
स्मृतम्is mentioned
स्मृतम्:
Predicate (विधेय)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formकृदन्त—भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (agreeing with आयुः/रूपम् as a set)
अधम-उत्तमाःthe low and the high (classes)
अधम-उत्तमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअधम (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—द्वन्द्व (low and high)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण) विभक्ति, बहुवचन
अस्तिexists, is
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
तुल्याःequal
तुल्याः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुल्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (of ते)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
रूप-शीलतःin form and conduct
रूप-शीलतः:
Hetu/Aspect (हेतु/विषय)
TypeIndeclinable
Rootरूप (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक) + तः (तसिल्)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘in respect of’; पूर्वपद-द्वन्द्व (रूप+शील)