Shloka 104
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
न संकरश्च तेष्वस्ति वर्णाश्रमकृतः क्वचित् / धर्मस्य चाव्यभीचारादेकान्तसुखिताः प्रजाः
Transliteration
na saṃkaraśca teṣvasti varṇāśramakṛtaḥ kvacit / dharmasya cāvyabhīcārādekāntasukhitāḥ prajāḥ
Translation
न संकरश्च तेष्वस्ति वर्णाश्रमकृतः क्वचित् । धर्मस्य चाव्यभीचारादेकान्तसुखिताः प्रजाः ॥
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-निपात (negation)
संकरःmixing/confusion (of classes)
संकरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
तेषुamong them
तेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन; सर्वनाम
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वर्ण-आश्रम-कृतःcaused by varṇa-and-āśrama (arrangements)
वर्ण-आश्रम-कृतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ण (प्रातिपदिक) + आश्रम (प्रातिपदिक) + कृत (कृदन्त, क्त; √कृ धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वर्णाश्रमयोः कृतः = caused by varṇa and āśrama)
क्वचित्anywhere/ever
क्वचित्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय, देश/कालवाचक (anywhere/ever)
धर्मस्यof dharma
धर्मस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
अव्यभीचारात्from steadfastness (non-deviation)
अव्यभीचारात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअव्यभीचार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु/अपादान; Ablative), एकवचन; ‘from non-deviation/steadfastness’
एकान्त-सुखिताःentirely happy
एकान्त-सुखिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकान्त (प्रातिपदिक) + सुखित (कृदन्त; √सुख्/सुख (denom) / सुख-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय-समास (एकान्तेन सुखिताः = exclusively happy)
प्रजाःsubjects/people
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन