Shloka 101
प्लक्षद्वीपवर्णनम्
Description of Plakṣa-dvīpa
Devanagari script
नगरैश्चैव विविधैः स्फीतैर्जनपदैरपि / वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः समन्ताद्धनधान्यवान्
Transliteration
nagaraiścaiva vividhaiḥ sphītairjanapadairapi / vṛkṣaiḥ puṣpaphalopetaiḥ samantāddhanadhānyavān
Translation
नगरैश्चैव विविधैः स्फीतैर्जनपदैरपि । वृक्षैः पुष्पफलोपेतैः समन्ताद्धनधान्यवान् ॥
Word by Word
नगरैःwith cities
नगरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनगर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
विविधैःvarious
विविधैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (नगरैः/जनपदैः सह)
स्फीतैःprosperous, flourishing
स्फीतैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्फीत (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण
जनपदैःwith districts/regions
जनपदैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootजनपद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक-निपात (also/even)
वृक्षैःwith trees
वृक्षैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
पुष्प-फल-उपेतैःendowed with flowers and fruits
पुष्प-फल-उपेतैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुष्प (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उपेत (कृदन्त; √इ (एति) उपसर्ग-उप)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (पुष्पं च फलं च) + उपेत (युक्त)
समन्तात्on all sides
समन्तात्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/क्रियाविशेषण (adverb: on all sides)
धन-धान्य-वान्possessing wealth and grain
धन-धान्य-वान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootधन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्व-समास (धनं च धान्यं च) + वत्-प्रत्यय (possessive)