Shloka 68
कैलास-मन्दाकिनी-स्वच्छोदा-लौहित्य-सरयू-उद्गमवर्णनम्
Kailāsa and the Origins of Mandākinī, Svacchodā, Lauhitya, and Sarayū
Devanagari script
तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः / मेरोः पार्श्वात्प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्
Transliteration
tasmāddvayaṃ prabhavati gāndharvī nākulī ca taiḥ / meroḥ pārśvātprabhavati hradaścandraprabho mahān
Translation
तस्माद्द्वयं प्रभवति गान्धर्वी नाकुली च तैः; मेरोः पार्श्वात् प्रभवति ह्रदश्चन्द्रप्रभो महान्।
Word by Word
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (ablative)
द्वयम्a pair/two (things)
द्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; collective 'a pair/two'
प्रभवतिarises/originates
प्रभवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-भू (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
गान्धर्वीGāndharvī (name)
गान्धर्वी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगान्धर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; proper name
नाकुलीNākulī (name)
नाकुली:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनाकुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; proper name
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
तैःby them
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया बहुवचनम्
मेरोःof Meru
मेरोः:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमेरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्
पार्श्वात्from the side/flank
पार्श्वात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम् (ablative)
प्रभवतिarises
प्रभवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-भू (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
ह्रदःa lake
ह्रदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
चन्द्रप्रभःCandraprabha (moon-bright)
चन्द्रप्रभः:
Samjna (संज्ञा/नाम)
TypeNoun
Rootचन्द्र-प्रभ (प्रातिपदिक; चन्द्र + प्रभ)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; कर्मधारयः = 'moon-bright' (name/epithet of lake)
महान्great
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; qualifies ह्रदः