Shloka 49
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
ततो ऽब्रवीत्सा पितरं देवी क्रोधादमर्षिता / यवीयसीभ्यो प्यधमां पूजां कृत्वा मम प्रभो
Transliteration
tato 'bravītsā pitaraṃ devī krodhādamarṣitā / yavīyasībhyo pyadhamāṃ pūjāṃ kṛtvā mama prabho
Translation
ततः सा देवी क्रोधात् अमर्षिता पितरम् अब्रवीत्— ‘मम प्रभो, यवीयसीभ्यः अपि अधमां पूजां कृत्वा।’
Word by Word
tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
abravītsaid
abravīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
pitaramto (her) father
pitaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
devīthe goddess
devī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संबोधनार्थे अपि प्रयुज्यते (here appositional)
krodhātfrom anger/out of anger
krodhāt:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
amarṣitāindignant
amarṣitā:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ+मर्षित (प्रातिपदिक)
Formनञ्-पूर्वक क्त-प्रत्यय (past participle used adjectivally): 'not enduring/indignant'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
yavīyasībhyaḥto the younger (ones)
yavīyasībhyaḥ:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयवीयस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), बहुवचन; 'to the younger (sisters)'
apialso/even
api:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle)
adhamāminferior/lowest
adhamām:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअधम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (agreeing with pūjām)
pūjāmhonor/worship
pūjām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
kṛtvāhaving done
kṛtvā:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund): 'having done'
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन
prabhoO lord
prabho:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन