Shloka 136
अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order
Devanagari script
ध्यायतो ब्रह्माणो वक्त्रादुदन्समभवद्भवः / ऋषिर्विप्रा महादेवो भूतात्मा प्रपितामहः
Transliteration
dhyāyato brahmāṇo vaktrādudansamabhavadbhavaḥ / ṛṣirviprā mahādevo bhūtātmā prapitāmahaḥ
Translation
ध्यायतो ब्रह्मणो वक्त्रादुदन् समभवद्भवः। ऋषिर्विप्रो महादेवो भूतात्मा प्रपितामहः॥
Word by Word
ध्यायतःof (Brahmā) meditating
ध्यायतः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive relation)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle), षष्ठी एकवचन (Genitive singular) — “of (one) meditating”
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
वक्त्रात्from (his) mouth
वक्त्रात्:
अपादान (अपादान/Ablative source)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन — Ablative “from”
उदन्northward / in the northern direction
उदन्:
अधिकरण (अधिकरण/locative sense as direction)
TypeNoun
Rootउदन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; दिशावाचक “north” (उदक्/उदन्)
समभवत्arose / came into being
समभवत्:
क्रिया (Verb/आख्यात)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; उपसर्ग: सम्-
भवःBhava (Śiva)
भवः:
कर्ता (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
ऋषिःseer
ऋषिः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विप्रःsage / learned brāhmaṇa
विप्रः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
महादेवःMahādeva
महादेवः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः “महान् देवः”
भूतात्माsoul of beings
भूतात्मा:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः “भूतानाम् आत्मा”
प्रपितामहःgreat-grandfather / prime ancestor
प्रपितामहः:
समानााधिकरण (प्रथमा/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootप्रपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन