Previous Verse
Next Verse

Shloka 102

अग्निनिचयः (Agninichaya) / The Accumulation of Sacred Fire & the Classification of Pitṛs by Time-Order

प्रजाभिर्देवाताभिश्च ऋषिभिः पितृभिः सह / तेषां सर्पर्षयः पूर्वमासन्ये तान्निबोधत

prajābhirdevātābhiśca ṛṣibhiḥ pitṛbhiḥ saha / teṣāṃ sarparṣayaḥ pūrvamāsanye tānnibodhata

प्रजाभिः देवताभिः च ऋषिभिः पितृभिः सह; तेषां पूर्वं सर्पर्षयः आसन्—तान् निबोधत।

prajābhiḥwith the creatures/subjects
prajābhiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootprajā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (feminine), Tṛtīyā vibhakti (instrumental, 3rd), Bahuvacana (plural); sahārtha-instrumental (with)
devatābhiḥwith the deities
devatābhiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootdevatā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; sahārtha-instrumental
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormAvyaya; samuccaya (conjunction)
ṛṣibhiḥwith the sages
ṛṣibhiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; sahārtha-instrumental
pitṛbhiḥwith the Pitṛs/ancestors
pitṛbhiḥ:
Sahakāraka (सहकारक)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (3rd), Bahuvacana; sahārtha-instrumental
sahatogether with
saha:
Sahārtha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
FormAvyaya; upasarga-sadṛśa/avyaya meaning ‘together with’
teṣāmof them
teṣām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga/napuṃsaka, Ṣaṣṭhī vibhakti (genitive, 6th), Bahuvacana; sambandha (of them)
sarpa-ṛṣayaḥthe serpent-sages
sarpa-ṛṣayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsarpa (प्रातिपदिक) + ṛṣi (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st), Bahuvacana; tatpuruṣa (ṣaṣṭhī/karma-dhāraya sense: ‘serpent-sages’); subject
pūrvamformerly; earlier
pūrvam:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (accusative used adverbially); kāla-avyaya (time adverb)
āsanwere
āsan:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
FormLaṅ-lakāra (imperfect/past), Prathama-puruṣa (3rd person), Bahuvacana; ‘they were’
yewho
ye:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; relative pronoun referring to ‘sarparṣayaḥ’
tānthose (them)
tān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Puṃliṅga, Dvitīyā vibhakti (accusative, 2nd), Bahuvacana; object of ‘nibodhata’
nibodhataunderstand; learn
nibodhata:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-√budh (धातु)
FormLoṭ-lakāra (imperative), Madhyama-puruṣa (2nd person), Bahuvacana; parasmaipada; ‘understand/learn’