Shloka 88
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
शन्नो ऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नो ऽस्तु च चतुष्पदे / एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभि सह / महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः
Transliteration
śanno 'stu dvipade viprāḥ śanno 'stu ca catuṣpade / etatproktamidānīṃ ca tanūnāṃ nāmabhi saha / mahādevasya devasya bhṛgostu śṛṇuta prajāḥ
Translation
शन्नोऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नोऽस्तु च चतुष्पदे। एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभिः सह। महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः॥
Word by Word
शम्welfare, auspiciousness
शम्:
कर्म/प्रार्थ्य (Desired object)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; मंगलार्थक ‘welfare’
नःfor us
नः:
सम्प्रदान (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; enclitic ‘for us/our’
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; Imperative/benedictive sense ‘let there be’
द्विपदेamong bipeds
द्विपदे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्विपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय: द्वि + पद ‘two-footed’; Locative ‘among bipeds’
विप्राःO brahmins
विप्राः:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; Vocative-like address in context
शम्welfare
शम्:
कर्म/प्रार्थ्य (Desired object)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; मंगलार्थक
नःfor us
नः:
सम्प्रदान (Beneficiary/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन; enclitic
अस्तुlet it be
अस्तु:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलोट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चतुष्पदेamong quadrupeds
चतुष्पदे:
अधिकरण (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुष्पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कर्मधारय: चतुर् + पद ‘four-footed’; Locative
एतत्this
एतत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
प्रोक्तम्has been said
प्रोक्तम्:
विधेय (Predicate participle)
TypeVerb
Rootप्र-√वच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
इदानीम्now
इदानीम्:
कालाधिकरण (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootइदानीम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तनूनाम्of the bodies/forms
तनूनाम्:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; Genitive plural
नामभिःwith names
नामभिः:
सह/करण (Accompaniment/Instrument)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural
सहtogether with
सह:
सह (Accompaniment/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक (prepositional adverb)
महादेवस्यof Mahādeva
महादेवस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारय: महा + देव ‘great god’
देवस्यof the god
देवस्य:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
भृगोःof Bhṛgu
भृगोः:
सम्बन्ध (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; Genitive singular
तुindeed/and
तु:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
शृणुतhear, listen
शृणुत:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, बहुवचन; Imperative 2pl
प्रजाःO people
प्रजाः:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन, बहुवचन; here vocative sense ‘O people’