Shloka 61
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
विवेश तच्चन्द्रमसं महादेवस्ततः शशी / तस्माद्विभाव्यते ह्येष महादेवस्तु चन्द्रमाः
Transliteration
viveśa taccandramasaṃ mahādevastataḥ śaśī / tasmādvibhāvyate hyeṣa mahādevastu candramāḥ
Translation
महादेवः तं चन्द्रमसं विवेश; ततः शशी। तस्मादेष चन्द्रमा महादेव एव इति विभाव्यते।
Word by Word
विवेशentered
विवेश:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (singular)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; विशेषण (demonstrative)
चन्द्रमसम्the moon
चन्द्रमसम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
महादेवःMahādeva (Śiva)
महादेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक: महा+देव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
ततःthereupon/from that
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (adverb)
शशीthe moon (bearer of hare-mark)
शशी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
तस्मात्from that/therefore
तस्मात्:
Apādāna (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभूत-प्रयोगः; अपादानार्थे (ablative sense)
विभाव्यतेis understood/manifested
विभाव्यते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+भू (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
एषःthis
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
महादेवःMahādeva
महादेवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहादेव (प्रातिपदिक: महा+देव)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
तुbut/and indeed
तु:
Sambandha/Contrast (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (contrastive particle)
चन्द्रमाःthe moon
चन्द्रमाः:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन