Shloka 6
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत / सो ऽब्रवीद्देहि मे नाम प्रथमं त्वं पितामह
Transliteration
kiṃ rodiṣi kumāreti brahmā taṃ pratyabhāṣata / so 'bravīddehi me nāma prathamaṃ tvaṃ pitāmaha
Translation
ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत—“किं रोदिषि, कुमारे?” स उवाच—“पितामह, त्वमेव प्रथमं मे नाम देहि।”
Word by Word
किम्why/what
किम्:
हेतु/प्रश्न (प्रश्नार्थक-अव्ययीभाव)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), एकवचन; interrogative pronoun used adverbially (किम् = why/what)
रोदिषिyou cry
रोदिषि:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
कुमारO boy
कुमार:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
वाक्य-सम्बन्ध (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रत्यभाषतaddressed/replied to
प्रत्यभाषत:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-भाष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (क्रियापद)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
देहिgive
देहि:
क्रिया (आज्ञार्थ)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
मेto me / my
मे:
सम्प्रदान-सम्बन्ध/स्वामित्व (Possessor)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive) एकवचन; enclitic form
नामa name
नाम:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
प्रथमम्first
प्रथमम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ordinal adjective used adverbially/qualifying ‘name’
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पितामहO Grandfather (Pitāmaha)
पितामह:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन