Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Rudra-prasava-varṇana

The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः / प्रादुरा सीत्ततोङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः

kalpādāvātmanastulyaṃ sutamadhyāyata prabhuḥ / prādurā sīttatoṅke 'sya kumāro nīlalohitaḥ

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः। प्रादुरासीत्ततोऽङ्केऽस्य कुमारो नीललोहितः॥

kalpa-ādauat the beginning of the kalpa
kalpa-ādau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootkalpa (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular; tatpuruṣa: kalpasya ādiḥ
ātmanaḥof himself
ātmanaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive (षष्ठी), Singular
tulyamequal, similar
tulyam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottulya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular; agreeing with sutam
sutama son
sutam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsuta (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
adhyāyatahe contemplated
adhyāyata:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootadhi√i (अधि + इ, धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person, Singular; meaning 'he contemplated/meditated upon'
prabhuḥthe Lord
prabhuḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
prādurmanifest, openly
prādur:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprādur (अव्यय)
FormAvyaya; adverb used with √bhū/√as in sense 'manifest'
āsītwas, came to be
āsīt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√as (अस्, धातु)
FormImperfect (लङ्), 3rd person, Singular
tataḥthen, from that
tataḥ:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (ततः)
aṅkein the lap
aṅke:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootaṅka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
asyaof him
asya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
FormPronoun; Masculine/Neuter, Genitive, Singular
kumāraḥa boy, prince
kumāraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkumāra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
nīla-lohitaḥblue-and-red (Nīlalohita)
nīla-lohitaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootnīla (प्रातिपदिक) + lohita (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular; dvandva used adjectivally meaning 'blue and red'