Shloka 38
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते
Transliteration
ityukte yatsthiraṃ tasya śarīre hyasthisaṃjñitam / viveśa tattadā bhūmiṃ yasmātsā śarva ucyate
Translation
इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम्। विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते॥
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative/thus)
uktewhen (it was) said
ukte:
Adhikaraṇa (अधिकरण/absolute)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘ukta’; सप्तमी (Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
yatthat which
yat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम
sthiramfirm
sthiram:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsthira (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘yat’ इत्यस्य विशेषण
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
śarīrein the body
śarīre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootśarīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle; emphasis)
asthi-saṃjñitamcalled ‘bone’
asthi-saṃjñitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootasthi (प्रातिपदिक) + saṃjñita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (asthi-saṃjñitam = ‘asthi’ इति संज्ञा यस्य)
viveśaentered
viveśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi + viś (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
tatthat
tat:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अन्वयतः कर्तृ/कर्म-रूपेण
tadāthen
tadā:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
bhūmimthe earth
bhūmim:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootbhūmi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
yasmātfrom which; because of which
yasmāt:
Apādāna/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (Ablative, 5th), एकवचन; हेत्वर्थ (from which/because of which)
sāshe/that (earth)
sā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
śarvāŚarvā
śarvā:
Pratipādya (प्रातिपाद्य/Predicate nominal)
TypeNoun
Rootśarvā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नामरूपेण
ucyateis called
ucyate:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष, एकवचन