Shloka 26
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्
Transliteration
udyansa tiṣṭhate ṛkṣu madhyāhne ca yajuḥṣvatha / sāmasvathāparāhṇe tu rudraḥ saṃviśati kramāt
Translation
उद्यन् ऋग्वेदेषु तिष्ठति, मध्याह्ने यजुःषु च; अपराह्णे तु सामसु रुद्रः क्रमशः संविशति।
Word by Word
उद्यन्rising
उद्यन्:
विशेषण (Adjectival modifier)
TypeAdjective
Rootउद्यत् (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; adjectival participle ‘rising’
तिष्ठतेstands/remains
तिष्ठते:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
ऋक्षुin the Ṛk (hymns)
ऋक्षु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootऋक् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
मध्याह्नेat midday
मध्याह्ने:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
यजुःषुin the Yajus (formulas)
यजुःषु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयजुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/क्रम (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/क्रमसूचक अव्यय (then/thereupon)
सामसुin the Sāman (chants)
सामसु:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/क्रम (Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक/क्रमसूचक अव्यय (then)
अपराह्णेin the afternoon
अपराह्णे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअपराह्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (but/indeed)
रुद्रःRudra
रुद्रः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
संविशतिenters/settles in
संविशति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootसम्+विश् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
क्रमात्in order, successively
क्रमात्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th) एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः—‘क्रमेण’ (ablative used adverbially)