Shloka 13
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्
Transliteration
paśūnāṃ tvaṃ patirdeva ityuktaḥ so 'rudatpunaḥ / kiṃ rodiṣīti taṃ brahmā rudantaṃ punarabravīt
Translation
“पशूनां त्वं पतिः देव” इत्युक्तः स पुनररुदत्। तं रुदन्तं ब्रह्मा पुनरब्रवीत्—“किं रोदिषि?” इति॥
Word by Word
paśūnāmof the beasts/creatures
paśūnām:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootpaśu (पशु प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Bahuvacana
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPrathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
patiḥlord
patiḥ:
Pradhāna-nāma (प्राधान्येन नाम)
TypeNoun
Rootpati (पति प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana; predicate nominative
devaO god
deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (देव प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (Vocative/सम्बोधन), Ekavacana
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
uktaḥhaving been addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता) (as predicate to 'saḥ')
TypeVerb
Rootvac (वच् धातु) + kta (क्त)
FormKta-participle (past passive participle/कर्मणि भूतकृदन्त), Puṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
arudatwept
arudat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
FormLaṅ (Imperfect/अनद्यतनभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada
punaḥagain
punaḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (पुनः अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
kimwhy/what
kim:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootkim (किम् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; interrogative used adverbially
rodiṣido you weep
rodiṣi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु)
FormLaṭ (Present/वर्तमान), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यम), Ekavacana; parasmaipada
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (इति अव्यय)
FormQuotation particle (इति-प्रयोग)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (तद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (ब्रह्मन् प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana
rudantamweeping
rudantam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootrud (रुद् धातु) + śatṛ (शतृ)
FormŚatṛ-present active participle (वर्तमानकर्तरि कृदन्त), Puṃliṅga, Dvitīyā (2nd/द्वितीया), Ekavacana; qualifies 'tam'
punaragain
punar:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (पुनर् अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (ब्रू धातु)
FormLaṅ (Imperfect/अनद्यतनभूत), Prathama-puruṣa (3rd/प्रथम), Ekavacana; parasmaipada